Öz

Bu araştırma, Türkiye’de mülteci öğrencilerin müzik eğitimine entegrasyon sürecini, farklı örneklemlerde görev yapan müzik öğretmenlerinin görüşleri üzerinden incelemektedir. Nitel araştırma paradigmasına dayalı olarak bütüncül çoklu durum deseni kullanılmış, veri toplama yöntemi olarak odak grup görüşmesi tercih edilmiştir. Katılımcılar, mültecilerin yoğun yaşadığı illerden ve farklı eğitim kademelerinden seçilmiş 16 müzik öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma öncesinde 32 müzik öğretmeniyle pilot görüşme yapılmış, elde edilen bulgular doğrultusunda odak grup soruları hazırlanmıştır. Bulgular; UNICEF Al Farah Projesi kapsamındaki öğretmenlerin, ulaşım ve enstrüman temini gibi destekler sayesinde öğrencilerin okula devam ve derse katılımının yüksek olduğunu; İstanbul ve Anadolu’daki öğretmenlerin ise dil bariyeri, ekonomik nedenler ve aile ilgisizliği gibi etkenlerle olumsuz temalar bildirdiğini göstermektedir. Ortaokullarda devamsızlık oranı liselere kıyasla daha yüksektir, erkek öğrenciler ekonomik sebeplerle daha fazla devamsızlık yapmaktadır. Oryantasyon süreci konusunda, UNICEF Al Farah grubu dışında tüm katılımcılar dil ve kültürel uyum eğitiminin gerekliliğini vurgulamıştır. Dil bariyerinin teorik derslerde daha belirgin, uygulamalı derslerde ise daha az sorun yarattığı, müzik derslerinin dil gelişimine katkı sağladığı belirtilmiştir. Milli bilinç konusunda UNICEF grubundaki öğrenciler marşlara ve milli günlere ilgi gösterirken, diğer gruplarda aile baskısı, duygusal bağ eksikliği ve ilgisizlik ön plandadır. Türk ve mülteci öğrencilerin karşılıklı tutumları genel olarak olumsuzdur ve akran zorbalığı en yaygın sorundur. Müzik dersleri bu konuda genellikle nötr etki yaratmakla birlikte, bazı durumlarda birleştirici rol üstlenebilmektedir. Araştırma, mülteci öğrencilerin eğitim sürecine etkin katılımı için kapsamlı oryantasyon programları, dil desteği, öğretmenlere kapsayıcı eğitim becerileri kazandırılması ve müzik gibi uygulamalı derslerin entegrasyonda araç olarak kullanılması gerektiğini önermektedir. Bu yönde geliştirilecek bütüncül politikaların, hem mülteci öğrencilerin akademik başarısını hem de toplumsal uyumu güçlendireceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Mülteciler, Mülteci müzik eğitimi, Türkiye’de mülteciler, Müzik eğitimi

Kaynakça

  1. Abdulbaki, H., & Berger, J. (2020). Using culture-specific music therapy to manage the therapy deficit of post-traumatic stress disorder and associated mental health conditions in Syrian refugee host environments. Approaches: An Interdisciplinary Journal of Music Therapy, 12(2), 211-223. https://doi.org/10.56883/aijmt.2020.173
  2. Ahonen, H., & Desideri, A. M. (2014). Heroine’s journey – Emerging story by refugee women during group analytic music therapy. Voices: A World Forum for Music Therapy, 14(1). https://doi.org/10.15845/voices.v14i1.686
  3. Akkoyunlu Ertan, K., & Ertan, B. (2017). Türkiye’nin göç politikası. Contemporary Research in Economics and Social Sciences, 1(2), 7-39. https://dergipark.org.tr/en/pub/conress/article/401581
  4. Alanne, S. (2010). Music psychotherapy with refugee survivors of torture interpretations of three clinical case studies. Sibelius Academy.
  5. Allen, R., & Franklin, J. (2002). Acquiring English: Schools seek ways to strengthen language learning (Report No. ED471636). ERIC. https://eric.ed.gov/?id=ED471636
  6. Beiser, M. N., & Hou, F. (2006). Ethnic identity, resettlement stress and depressive affect among Southeast Asian refugees in Canada. Social Science & Medicine, 63(1), 137-150. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2005.12.002
  7. Beyhan, D., & Epçaçan, C. (2018). Suriyeli öğrencilerin Türk eğitim sistemine entegrasyonu projesi kapsamında geçici eğitim merkezlerinde görev yapan dil öğreticilerinin dil öğretirken karşılaştıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Turkish Studies - Educational Sciences, 13(19), 285-306. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14040
  8. Braye, T. E. (2018). Overcoming barriers: Factors of resiliency in refugee students pursuing higher education (Publication No. 94) [Master’s Thesis, Abilene Christian University]. Digital Commons @ ACU, Electronic Theses and Dissertations.
  9. Cheng, L. L. (1998). Enhancing the communication skills of newly-arrived Asian American students (Report No. ED420726). https://files.eric.ed.gov/fulltext/ED420726.pdf
  10. Culbertson, S., & Constant, L. (2015). Education of Syrian refugee children managing the crisis in Türkiye, Lebanon, and Jordan. Rand Corporation. https://doi.org/10.7249/RR859
  11. Dressler, A., & Gereluk, D. (2017). A review of the literature on the educational situation of Syrian refugee students with a focus on refugee education best practices. University of Calgary. http://hdl.handle.net/1880/52145
  12. Duran Yılmaz, A. (2023). Mülteci çocuklara ilişkin Türkiye’de yapılan tezlerin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(4), 1792-1806. https://doi.org/10.7884/teke.1319625
  13. Dustmann, C., & Glitz, A. (2011). Migration and education. In Handbook of the economics of education (pp. 327-439). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-0-444-53444-6.00004-3
  14. Eastmond, M. (1998). Nationalist discourses and the construction of difference: Bosnian Muslim refugees in Sweden. Journal of Refugee Studies, 11(2), 161-181. https://doi.org/10.1093/jrs/11.2.161
  15. Eker, S. (2015). Savaş olgusunun dönüşümü: Yeni savaşlar ve Suriye krizi örneği. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 2(1), 31-66. https://izlik.org/JA58GJ53EY
  16. Emin, M. N. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Temel eğitim politikaları (Analysis No. 153). Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı (SETA). https://file.setav.org/Files/Pdf/20160309195808_turkiyedeki-suriyeli-cocuklarin-egitimi-pdf.pdf
  17. Erdoğan, M. M., & Kaya, A. (2015). Türkiye’nin göç tarihi: 14. yüzyıldan 21. yüzyıla Türkiye’ye göçler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  18. Erten, R. (2015). Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu hakkında genel bir değerlendirme. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(1), 3-52. https://izlik.org/JA72SN85NK
  19. Eruyar, S., Maltby, J., & Vostanis, P. (2018). Mental health problems of Syrian refugee children: the role of parental factors. Eur Child Adolesc Psychiatry, 27(4), 401-409. https://doi.org/10.1007/s00787-017-1101-0
  20. Esenlikci, A. C., & Engin, M. A. (2019). 1960’tan günümüze Avrupa Birliği ülkelerinde yaşayan Türk göçmenlerin sorunları. Hak İş Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 8(20), 59-77. https://doi.org/10.31199/hakisderg.524500
  21. European Council on Refugees and Exiles. (1999). Position on the Integration of Refugees in Europe. http://www.refworld.org/docid/3df4d3874.html
  22. Fandrem, H., Strohmeier, D., & Roland, E. (2009). Bullying and victimization among native and immigrant adolescents in Norway: The role of proactive and reactive aggressiveness. The Journal of Early Adolescence, 29(6), 898-923. https://doi.org/10.1177/0272431609332935
  23. Gencer, T. E. (2017). Göç ve eğitim ilişkisi üzerine bir değerlendirme: Suriyeli çocukların eğitim gereksinimi ve okullaşma süreçlerinde karşılaştıkları güçlükler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 10(54), 792-808. https://doi.org/10.17719/jisr.20175434652
  24. Güzel, A. (2006). Edebiyat eğitiminde amaçlar ve bu amaçlara yönelik yöntem, teknik ve örnek uygulamalar. Milli Eğitim, 34(169), 85-106.
  25. Hek, R. (2005). The role of education in the settlement of young refugees in the UK: The experiences of young refugees. Practice, 17(3), 157-171. https://doi.org/10.1080/09503150500285115
  26. International Organization for Migration. (n.d.). Migration in Türkiye. https://turkiye.iom.int/migration-turkiye
  27. Karakaya, H. (2020). Türkiye’de göç ve etkileri. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 93-130. https://izlik.org/JA82AD85AM
  28. Karaman, S. (2018). Eğitim hakkının korunması açısından Pictes projesinin değerlendirilmesi (Thesis No. 529623) [Master’s Thesis, Maltepe University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  29. Koehler, C. (2017). Neset II: Continuity of learning for newly arrived refugee children in Europe. Erasmus+. https://nesetweb.eu/wp-content/uploads/2019/06/Continuity-of-learning-for-newly-arrived-refugee-children-in-Europe.pdf
  30. Koehler, C., & Schneider, J. (2019). Young refugees in education: The particular challenges of school systems in Europe. Comparative Migration Studies, 7(1), 28. https://doi.org/10.1186/s40878-019-0129-3
  31. McBrien, J. L. (2005). Educational needs and barriers for refugee students in the united states: A review of the literature. Review of Educational Research, 75(3), 329-364. https://doi.org/10.3102/00346543075003329
  32. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
  33. Ministry of National Education. (2014). Yabancılara yönelik eğitim ve öğretim hizmetleri genelgesi. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1715.pdf
  34. Ministry of National Education. (2015). T.C. Millî Eğitim Bakanlığı 2015-2019 stratejik planı. https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2015_09/10052958_10.09.2015sp17.15imzasz.pdf
  35. Ministry of National Education. (2016, September 6). Demirci: GEM’ler üç yıl içinde misyonunu tamamlayacak. https://meb.gov.tr/demirci-gemler-uc-yil-icinde-misyonunu-tamamlayacak/haber/11850/tr
  36. Morrice, L. (2021). The promise of refugee lifelong education: A critical review of the feld. International Review of Education, (67), 851-869. https://doi.org/10.1007/s11159-021-09927-5
  37. OECD. (2025). Economic and social integration of migrants. https://www.oecd.org/en/topics/economic-and-social-integration-of-migrants.html
  38. Pantazopoulos, S., & Roussakis, Y. (2024). “Ensuring continuity in education for refugee – Continugee” – A report of the 2nd Learning Teaching Training Activity. Social Cohesion and Development, 17(2). https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/scad/article/view/32253
  39. PICTES. (2024). Hakkımızda. https://piktes.gov.tr/cms/Home/Hakkimizda
  40. Presidency of Migration Management. (2024, April 9). Geçici koruma. https://www.goc.gov.tr/gecici-koruma5638
  41. Refugees Association. (2023, December 31). Aralık 2023 Türkiye’deki Suriyeli sayısı. https://multeciler.org.tr/turkiyedeki-suriyeli-sayisi-aralik-2023/
  42. Samara, M., El Asam, A., Khadaroo, A., & Hammuda, S. (2020). Examining the psychological well-being of refugee children and the role of friendship and bullying. The British Journal of Educational Psychology, 90(2), 301-329. https://doi.org/10.1111/bjep.12282
  43. Scripture, N. (2014, May 28). How 50 music teachers are creating 5,000 musician-citizens across the US, thanks to a TED Prize wish. TED BLOG. https://blog.ted.com/how-50-music-teachers-are-creating-5000-musician-citizens-in-us/
  44. Seydi, A. R. (2014). Türkiye’nin Suriyeli sığınmacıların eğitim sorununun çözümüne yönelik izlediği politikalar. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (31), 267-305. https://izlik.org/JA99ST59SM
  45. Shabaneh, G. (2010). Refugees, international organizations, and national identity: The case of Palestine. New Political Science, 32(2), 215-236. https://doi.org/10.1080/07393141003722057
  46. Şimşek, D. (2018). Mülteci entegrasyonu, göç politikaları ve sosyal sınıf: Türkiye’deki Suriyeli mülteciler örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 18(41), 367-392. https://doi.org/10.21560/spcd.vi.446153
  47. Temiz, D. N. (2020). Göçmen ve mülteci öğrencilere Türkçe öğretiminde okulda yapılan oryantasyon çalışmalarının rolü. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 2(2), 45-59. https://izlik.org/JA89DC84JR
  48. UNESCO. (2023, April 27). Migration and inclusive societies. https://www.unesco.org/en/no-racism-no-discrimination/migration
  49. UNICEF. (2022). Türkiye’de geçici koruma altında olan Suriyeli çocuklara yönelik eğitim müdahalesinin belgelendirilmesi - nihai raporu. https://www.unicef.org/turkiye/media/15891/file
  50. United Nations High Commissioner for Refugees. (2025). Key figures on forced displacement. https://www.unhcr.org/tr/
  51. Usta, M. E., Arıkan, İ., Şahin, Y., & Çetin, M. S. (2018). Suriyeli eğitimcilerin geçici eğitim merkezlerinde karşılaştıkları sorunların incelenmesi. Mukaddime, 9(1), 173-188. https://doi.org/10.19059/mukaddime.341921
  52. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. (2013, April 4). T.C. Resmî Gazete (No. 6458). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6458&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  53. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10th ed.). Seçkin Yayıncılık.
  54. Yılmaz, R., & Çıkılı-Uytun, M. (2020). What do we know about bullying in Syrian adolescent refugees? A cross sectional study from Türkiye. Psychiatr Q, (91), 1395-1406. https://doi.org/10.1007/s11126-020-09776-9
  55. Ziya, O. (2012). Mülteci-göçmen belirsizliğinde iklim mültecileri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (99), 229-240.

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Kayaarslan, B., Üçer, Ö., Tonyalı, E., & Sonsel, Ö. B. (2026). Türkiye’deki mültecilerin müzik eğitimine genel bir bakış: odak grup çalışması. Eğitim Ve Bilim, 1-19. https://doi.org/10.15390/ES.2025.2888