Öz

Bireysel öğretim esas alınarak gerçekleştirilen bu çalışmanın amacı okuma güçlüğünün giderilmesinde ve okuma motivasyonun artırılmasında etkileşimli okuma yöntemiyle okunan resimli çocuk kitaplarının etkisinin ortaya konması ve sürecin ayrıntılı bir şekilde incelenmesidir. Çalışmanın katılımcısı ilkokul birinci sınıfı bitirmek üzere olan bir öğrencidir. Çalışmada tek denekli araştırma türlerinden AB deseni kullanılmıştır. Öğrencinin okuduğunu anlama becerisi ve okuma hataları “Yanlış Analiz Envanteri”yle, okuma motivasyonu “Başlangıç Düzeyi Okuyucuları Okuma Motivasyonu Ölçeği”yle ve prozodik okuması “Prozodik Okuma Ölçeği”yle ölçülmüştür. Öğrencinin doğru okuması 1 dakikada doğru okunan kelimelerin yüzdesi formülüyle, okuma hızı ise 1 dakikada doğru okunan toplam kelime sayısı formülüyle ölçülmüştür. Verilerin analizinde tek denekli desen çalışmalarında kullanılan grafik analizi ve betimsel analiz yöntemleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonucuna göre etkileşimli okunan resimli çocuk kitapları, akıcı okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin geliştirilmesinde ve okuma motivasyonunun artırılmasında etkilidir. Bu da okuma güçlüğünün giderilmesinde etkileşimli okuma yöntemiyle okunan resimli çocuk kitaplarının etkili olduğunu göstermektedir. Ayrıca etkileşimli okunan resimli çocuk kitaplarının, okuma sürecini keyifli hâle getirerek öğrencinin bu sürece istekli bir şekilde katılmasını ve okumaya daha fazla zaman ayırmasını sağladığı görülmektedir. Bunun yanı sıra aile bireylerini ve arkadaşlarını okuma sürecine dâhil etmesine, kendisini daha iyi bir okuyucu olarak tanımlamasına ve kelime hazinesinin gelişimine katkı sunduğu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Etkileşimli okuma, Resimli çocuk kitapları, Akıcı okuma, Okuduğunu anlama, Okuma motivasyonu, Okuma güçlüğü

Kaynakça

  1. Akyol, H. (2003). Metinlerden anlam kurma. Türklük Bilimi Araştırmaları, (13), 49-58. https://izlik.org/JA83GE78HA
  2. Akyol, H. (2021). Türkçe öğretim yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
  3. Akyol, H., & Sever, E. (2019). Reading and writing disability and an action research: A sample from second grade. Hacettepe University Journal of Education, 34(3), 685-707. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018040667
  4. Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S., & Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasil sorular soruyoruz? Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-56. https://izlik.org/JA73XU66MD
  5. Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S., Çetinkaya, Ç., & Rasinski, T. V. (2014). Okumayı değerlendirme. Pegem Akademi Yayıncılık.
  6. Arslan, D., & Dirik, M. Z. (2008). İlköğretim ikinci sınıf öğrencilerinin okuma güçlüklerini gidermede okumayı geliştirici duyuşsal yaklaşımın etkisi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 1-18. https://izlik.org/JA26WY26BF
  7. Aslan, O. (2021). Peritekstual okumanın ilkokul öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine, okuma motivasyon ve tutumlarına etkisi (Thesis No. 717105) [Doctoral dissertation, Atatürk University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  8. Aslan, O., & Yılar, Ö. (2022). Peritekstual okumanin ilkokul öğrencilerinin okuma tutumlarına etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 11(4), 655-666. https://doi.org/10.30703/cije.1102945
  9. Ateş, S. (2013). From peritextual reading to intertextual reading in elementary school: Reading picture books. Journal of Human Sciences, 10(1), 1567-1585.https://j-humansciences.com/index.php/IJHS/article/view/2610
  10. Aytekin, A., & Güleçol, S. (2024). İlkokul 4. Sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama düzeylerinin çeşitli Değişkenler açısından incelenmesi (Muğla ili örneği). The Journal of Academic Social Science, (150), 383-394. https://doi.org/10.29228/ASOS.75153
  11. Baker, L., & Wigfield, A. (1999). Dimensions of children's motivation for reading and their relations to reading activity and reading achievement. Reading Research Quarterly, 34(4), 452-477. https://doi.org/10.1598/RRQ.34.4.4
  12. Baştuğ, M. (2012). İlköğretim I. kademe öğrencilerinin akıcı okuma becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Thesis No. 311007) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  13. Baştuğ, M., & Akyol, H. (2012). Akıcı okuma becerilerinin okuduğunu anlamayı yordama düzeyi. Kuramsal Eğitim Bilim Dergisi, 5(4), 394-411. https://keg.aku.edu.tr/arsiv/c5s4/article1.html
  14. Baştuğ, M., & Keskin, H. K. (2012). Akıcı okuma becerileri ile anlama düzeyleri basit ve çıkarımsal arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 227-244. https://izlik.org/JA85WU22KB
  15. Bilge, H., & Kalenderoğlu, İ. (2022). The relationship between reading fluency, writing fluency, speaking fluency, reading comprehension, and vocabulary. Education and Science, 47(209), 25-53. https://doi.org/10.15390/EB.2022.9609
  16. Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
  17. Ceyhan, S. (2019). Etkileşimli sesli okumanın öğrencilerin okuduğunu anlama, okuma motivasyonu ve akıcı okumalarına etkisi (Thesis No. 604419) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  18. Ceyhan, S., & Yıldız, M. (2021). The effect of interactive reading aloud on student reading comprehension, reading motivation and reading fluency. International Electronic Journal of Elementary Education, 13(4), 421-431. https://doi.org/10.26822/iejee.2021.201
  19. Çetinkaya, Ç. (2011). İlköğretim 4 ve 5. Sınıf öğrencilerinin kelime kullanım sıklıkları üzerine bir araştırma (Thesis No. 290643) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  20. Çetinkaya, F. C., Ateş, S., & Yıldırım, K. (2019). Effects of interactive book reading activities on improvement of elementary school students' reading skills. International Journal of Progressive Education, 15(3), 180-193. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1219280.pdf
  21. Çetinkaya, F. Ç., Öksüz, H. İ., & Öztürk, M. (2018). Etkileşimli okuma ve kelime hazinesi. Journal of International Social Research, 11(60), 705-715. https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/dialogic-reading-and-vocabulary.pdf
  22. Ergül, C., Akoğlu, G., Karaman, G., & Sarıca, A. D. (2017). Anasınıfında uygulanan etkileşimli kitap okuma programının sonraki okuma becerilerine etkisi: İzleme çalışması. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 10(2), 191-219. https://acikerisim.aku.edu.tr/items/b0b25143-2046-4292-8eb3-fd4f04b76cf0
  23. Ergün, Y., & Erdoğan, T. (2023). Öğretmen ve ebeveyn rehberliğinde yapılan etkileşimli okuma uygulamalarının ilkokul öğrencilerinin okuduğunu anlama becerilerine etkisi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 6(2), 467-493. https://doi.org/10.33400/kuje.1316655
  24. Esmaeeli, Z., Kyle, F. E., & Lundetræ, K. (2019). Contribution of family risk, emergent literacy and environmental protective factors in children’s reading difficulties at the end of second-grade. Reading and Writing, 32(9), 2375-2399. https://doi.org/ 10.1007/s11145-019-09948-5
  25. Guerin, A., & Murphy, B. (2015). Repeated reading as a method to improve reading fluency for struggling adolescent readers. Journal of Adolescent & Adult Literacy, 58(7), 551-560. https://doi.org/10.1002/jaal.395
  26. Gül, M. (2019). Okuma güçlüğü yaşayan ilkokul 4. Sınıf öğrencisinin öğrenme stiline uygun zenginleştirilmiş öğretim yöntemleriyle okuma güçlüğünün giderilmesi (Thesis No. 584599) [Master’s thesis, Zonguldak Bülent Ecevit University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  27. Hamilton, S. S., & Glascoe, F. P. (2006). Evaluation of children with reading difficulties. American Family Physician, 74(12), 2079-2086.https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17186715/
  28. Hudson, R. F., Lane, H. B., & Pullen, P. C. (2005). Reading fluency assessment and instruction: What, why, and how? The Reading Teacher, 58(8), 702-714. https://doi.org/10.1598/RT.58.8.1
  29. Karadoğan, Z. (2020). Etkileşimli kitap okuma uygulamalarının okuduğunu anlama becerisi ve tutuma etkisi (Thesis No. 625040) [Master’s thesis, BalıkesirUniversity]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  30. Karadoğan, Z., & Şahan, H. H. (2020). The effects of interactive reading practices on reading comprehension skills and on the attitude towards reading. In V. Krystev, M. S. Dinu, R. Efe, & E. Atasoy (Eds.), Advances in social science research (pp. 106-128). St. Kliment Ohridski University Press.
  31. Kaya, D., & Doğan, B. (2016). Birinci sınıf öğrencilerinin akıcı okumalarının değerlendirilmesi. Turkish Studies, 11(3), 1435-1456. http://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9283
  32. Keskin, H. K. (2012). Akıcı okuma yöntemlerinin okuma becerileri üzerindeki etkisi (Thesis No. 311006) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  33. Keskin, H., Baştuğ, M., & Akyol, H. (2013). Sesli okuma ve konuşma prozodisi: İlişkisel bir çalışma. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 168-180. https://doi.org/10.16916/aded.09329
  34. Kheang, T., Chin, P., & Em, S. (2024). Reading motivation to promote students' reading comprehension: A review. International Journal of Languages and Culture, 4(1), 1-8. http://doi.org/10.2139/ssrn.4760870
  35. Kodan, H., & Akyol, H. (2018). Effects of choral, repeated and assisted reading strategies on reading and reading comprehension skills of poor readers. Education and Science, 43(193), 159-179. https://doi.org/10.15390/EB.2018.7385
  36. LaBerge, D., & Samuels, S. J. (1974). Toward a theory of automatic information processing in reading. Cognitive Psychology, 6(2), 293-323. https://doi.org/10.1016/0010-0285(74)90015-2
  37. Laila, I., & Fitriyah, I. (2022). An analysis of reading comprehension questions in English textbook based on revised Bloom’s Taxonomy. Journal of English Teaching, 8(1), 71-83. https://doi.org/10.33541/jet.v8i1.3394
  38. Marshall, C., & Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. Sage Publications.
  39. Nacar, G., & Baştuğ, M. (2023). Akıcı okuma ile akıcı yazma arasındaki ilişkinin incelenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 11(2), 79-94. https://doi.org/10.35233/oyea.1214640
  40. Özdemir, Ş. G. (2024). 5. Sınıf düzeyindeki zayıf okuyucuların okuma becerilerinin etkileşimli okuma etkinlikleriyle geliştirilmesi (Thesis No. 898499) [Master’s thesis,Ordu University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  41. Özdemir, Y. (2020). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin metin içi anlam kurma becerilerinin incelenmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 8(2), 124-136. https://doi.org/10.35233/oyea.732195
  42. Öztürk, E., & İleri, Z. (2011, May). Başlangıç düzeyi okuyucuları okuma motivasyonu ölçeği öğretmen ve öğrenci formu geliştirme çalışması [Paper presentation]. 10. Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu, Sivas.
  43. Öztürk, E., & İleri Aydemir, Z. (2013). Başlangıç düzeyi okuyucularının okuma motivasyonlarının, günlük kitap okuma süreleri ve ailenin okuma durumuna göre değerlendirilmesi. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(3), 1105-1116.
  44. Padeliadu, S., Giazitzidou, S., & Stamovlasis, D. (2021). Developing reading fluency of students with reading difficulties through a repeated reading intervention program in a transparent orthography. Learning Disabilities: A Contemporary Journal, 19(1), 49-67.
  45. Ruiz, Y. (2015). Improving reading comprehension through the use of interactive reading strategies: A quantitative study (Publication No.3714871) [Doctoral dissertation, University of Phoenix]. ProQuest Dissertations and Theses Global.
  46. Sezer, B. B., Cetinkaya, F. C., Tosun, D. K., & Yildirim, K. (2021). A comparison of three read-aloud methods with children’s picture books in the Turkish language context: Justreading, performance based reading, and interactional reading. Studies in Educational Evaluation, (68), 100974. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2020.100974
  47. Sezgin, Z. Ç., & Akyol, H. (2015). Okuma güçlüğü olan dördüncü sınıf öğrencisinin okuma becerilerinin geliştirilmesi. Turkish Journal of Education, 4(2), 4-16. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/160550
  48. Smart, D., Prior, M., Sanson, A., & Oberklaid, F. (2001). Children with reading difficulties. Australian Journal of Psychology, 53(1), 45-53. https://doi.org/10.1080/00049530108255121
  49. Şahin, A. (2011). Farklı yöntemlerle okuma-yazma öğrenmiş beşinci sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama erişileriyle okuma hızlarının karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 41(41), 423-433. https://izlik.org/JA64HL86CB
  50. Tekin-İftar, E. (2012). Grafik ve grafiksel analiz. In E. Tekin-İftar (Ed.), Eğitim ve davranış bilimlerinde tek-denekli araştırmalar (pp. 403-444). Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
  51. Tok, R. (2024). Etkileşimli okumanın ilkokul 3. Sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama, okumaya yönelik tutum, motivasyon ve hızına etkisi (Thesis No. 903418) [Doctoral dissertation, Trabzon University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  52. Tortorelli, L. S., & Truckenmiller, A. J. (2024). Automaticity in writing in response to reading: Relations between oral reading fluency and compositional writing fluency in grades 3–5. Reading & Writing Quarterly, 40(2), 103-117. https://doi.org/10.1080/10573569.2023.2172757
  53. Uğur, S., & Tavşanlı, Ö. F. (2022). Öğretmen rolüyle etkileşimli okuma uygulamalarının dördüncü sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarısına etkisi. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(2), 655-678. https://doi.org/10.37217/tebd.1086345
  54. Whitehurst, G. J., Arnold, D. S., Epstein, J. N., Angell, A. L., Smith, M., & Fischel, J. E. (1994). A picture book reading intervention in daycare and home for children from low-income families. Developmental Psychology, 30(5) 679-689. https://doi.org/10.1037/0012-1649.30.5.679
  55. Wigfield, A., Guthrie, J. T., Tonks, S., & Perencevich, K. C. (2004). Children's motivation for reading: Domain specificity and instructional in fluences. The Journal of Educational Research, 97(6), 299-310. https://doi.org/10.3200/JOER.97.6.299-310
  56. Yıldız, M. (2013). Okuma motivasyonu, akıcı okuma ve okuduğunu anlamanın beşinci sınıf öğrencilerinin akademik başarılarındaki rolü. Turkish Studies, 8(4), 1461-1478. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.4780
  57. Yılmaz, M. (2009). Sesli okuma hatalarının tekrarlı okuma yöntemiyle düzeltilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 38(183), 19-41.
  58. Yurtbakan, E. (2022). Öğretmen ve ebeveyn rehberliğinde yapılan etkileşimli okuma uygulamalarının ilkokul 2. Sınıf öğrencilerinin okuma becerilerine etkisi (Thesis No. 714369) [Doctoral dissertation, Trabzon University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  59. Yurtbakan, E., Erdoğan, Ö., & Erdoğan, T. (2020). Etkileşimli okumanın okuma motivasyonuna etkisi. Eğitim ve Bilim, 46(206), 161-180. https://doi.org/10.15390/EB.2020.9258

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Çetinkaya, F. Ç., & Elalmış, S. (2026). Okuma güçlüğünde etkileşimli okuma yöntemiyle okunan resimli çocuk kitaplarının etkisi. Eğitim Ve Bilim, 1-22. https://doi.org/10.15390/ES.2025.2664