Öz

Hızla dijitalleşen dünyada teknolojik gelişmeler her alanda olduğu gibi eğitim alanında da önemli fırsatlar sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, eğitsel dijital oyunların sosyal bilgiler dersinde finansal okuryazarlık becerilerinin kazandırılmasına olan etkisini incelemektir. Çalışmada karma araştırma yöntemlerinden gömülü deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubunu, bir devlet okulunda öğrenim gören ve ölçüt örnekleme ile basit seçkisiz örnekleme yöntemleri kullanılarak belirlenen toplam 54 ilkokul 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Bu öğrencilerden 27’si deney grubuna, 27’si ise kontrol grubuna atanmıştır. Nicel veriler İlkokul Öğrencileri için Finansal Okuryazarlık Ölçeği ve Finansal Okuryazarlık Akademik Başarı Testi aracılığıyla toplanırken, nitel veriler öğrenci günlükleri, saha notları, araştırmacı günlükleri ve yarı-yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Nicel verilerin normal dağılım göstermesi nedeniyle bağımlı ve bağımsız örneklemler için t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) parametrik testleri kullanılmıştır. Eşleştirilmiş örneklem t-testinden elde edilen sonuçlar için etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Nitel verileri analiz etmek için nitel içerik analizi kullanılmıştır. Bulgular, eğitsel dijital oyunlar aracılığıyla öğretimin öğrencilerin akademik başarılarını artırdığını, öğrenmenin sürdürülebilirliğini olumlu yönde etkilediğini ve finansal okuryazarlığı geliştirdiğini göstermektedir. Ayrıca nitel sonuçlar, öğrencilerin dersleri daha iyi anladıklarını, ders sırasında eğlendiklerini, sınıfta geçirdikleri zamandan keyif aldıklarını ve eğitsel dijital oyunlar kullanılarak ders işlendiğinde daha fazla motive olduklarını ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, finansal okuryazarlık eğitimi sürecinde eğitsel dijital oyunlar kullanılmıştır. Gelecekte gerçekleştirilecek araştırmalarda, farklı eğitim yöntemlerinin etkinliğini karşılaştırmalı olarak değerlendiren kapsamlı çalışmalar yapılması önerilmektedir. Bu tür araştırmalar, özellikle eğitimciler ve politika yapıcılar açısından, finansal okuryazarlık becerilerinin kazandırılmasında en etkili öğretim stratejilerinin belirlenmesine katkı sağlayabilir.

Anahtar Kelimeler: İlkokul, Sosyal bilgiler, Eğitsel dijital oyunlar, Dijital oyunlar, Finansal okuryazarlık becerisi

Kaynakça

  1. Adalar, H. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen eğitiminde finansal okuryazarlık ve öğretimi: Bir model önerisi (Thesis No. 537370) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  2. Ağırgöl, M. (2020). Fen bilgisi öğretiminde eğitsel dijital oyun kullanımının öğrenci akademik başarısına bilgi kalıcılığına ve tutumuna etkisi (Thesis No. 639945) [Master’s thesis, Binali Yıldırım University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  3. Ağırgöl, M., Kara, E., & Dönel Akgül, G. (2022). Eğitsel dijital oyunlarla işlenen fen bilgisi dersinin öğrencilerin bilgilerinin kalıcılığına, akademik başarısına ve tutumuna etkisi. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 5(3), 157-176. https://doi.org/10.47477/ubed.1063920
  4. Akengin, H., & Ersoy, F. (2015). Sosyal bilgiler eğitiminde mekansal öğrenme ortamlarının tarihçesi. In R. Sever & E. Koçoğlu (Eds.), Sosyal bilgiler eğitiminde mekansal öğrenme ortamları (pp. 17-42). Pegem.
  5. Akgün, E., Nuhoğlu, P., Tüzün, H., Kaya, G., & Çınar, M. (2011). Bir eğitsel oyun tasarımı modelinin geliştirilmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 1(1), 41-61.
  6. Akhan, N. E. (2009). Sosyal bilgilerde ekonomi konularının öğretimi. In M. Safran (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi (pp. 180-195). Pegem.
  7. Aksoy, N. C. (2014). Dijital oyun tabanlı matematik öğretiminin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin başarılarına, başarı güdüsü, öz-yeterlik ve tutum özelliklerine etkisi (Thesis No. 356671) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  8. Amagir, A., Maassen van den Brink, H., Groot, W., & Wilschut, A. (2022). SaveWise: The impact of a real-life financial education program for ninth grade students in the Netherlands. Journal of Behavioral and Experimental Finance, (33), 100605. https://doi.org/10.1016/j.jbef.2021.100605
  9. Arıkan, İ. (2021). Sosyal bilgiler dersinde bağlam temelli öğrenme yaklaşımının öğrencilerin akademik başarısına, finansal okuryazarlık becerilerine ve öğrenmenin kalıcılığına etkisi (Thesis No. 683469) [Doctoral dissertation, Fırat University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  10. Avcı, Ü., Sert, G., Özdinç, F., & Tüzün, H. (2009). Eğitsel bilgisayar oyunlarının bilişim teknolojileri dersindeki kullanım etkileri. In P. Akar, B. Akkoyunlu, A. Altun, M. Erdem, S. S. Seferoğlu, Y. Koçak Usluel, H. Tüzün, A. Özkök, & H. Yurdugül (Eds.), 9. International Educational Technology Conference (pp. 64-69). Hacettepe Üniversitesi.
  11. Bağ, H. (2020). Eğitsel bir dijital oyun yardımıyla kavramsal anlama düzeyinin, bilimsel düşünme alışkanlıklarının ve argümantasyon becerilerinin gelişiminin incelenmesi (Thesis No. 626596) [Doctoral dissertation, Trabzon University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  12. Baloğlu Uğurlu, E. (2012). Sosyal bilgiler eğitiminde teknoloji araçlarının kullanımı. In M. Safran (Ed.), Sosyal bilgiler öğretimi (pp. 243-265). Pegem.
  13. Bayat, S., Kılıçarslan, H., & Şentürk, Ş. (2014). Fen ve teknoloji dersinde eğitsel oyunların yedinci sınıf öğrencilerinin akademik başarısına etkisinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 204-216. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2014.14.2-5000091535
  14. Baykul, Y. (2015). Eğitimde ve psikolojide ölçme: Klasik test teorisi ve uygulaması. Pegem.
  15. Bayrakdaroğlu, A., & Bilge, S. (2018). Kadınlarda finansal eğitimin finansal okur-yazarlık üzerindeki etkisine yönelik bir araştırma [Special issue]. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 19(42), 97-120.
  16. Blue, L. E., O’Brien, M., & Makar, K. (2018). Exploring the classroom practices that may enable a compassionate approach to financial literacy education. Mathematics Education Research Journal, (30), 143-164. https://doi.org/10.1007/s13394-017-0223-5
  17. Boussaha, K., Drissi, S., Rahab, A., Touhami, K. K., & Boudraa, C. E. A. T. (2025). Towards a new generation of digital games designed with the basics of psychological theories to improve primary school pupils’ psychological and technical skills in learning arithmetic. Entertainment Computing, (53), 100927. https://doi.org/10.1016/j.entcom.2025.100927
  18. Bozkurt, Ö. F. (2013). Eğitsel dijital oyun örnekleri. In M. A. Ocak (Ed.), Eğitsel dijital oyunlar: Kuram, tasarım ve uygulama (pp. 197-214). Pegem.
  19. Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (19th ed.). Pegem.
  20. Cheng, M. T., She, H. C., & Annetta, L. A. (2015). Game immersion experience: Its hierarchical structure and impact on game-based science learning. Journal of Computer Assisted Learning, 31(3), 232-253. https://doi.org/10.1111/jcal.12066
  21. Chuang, T.-Y., & Chen, W. F. (2009). Effect of computer-based video games on children: An experimental study. Educational Technology & Society, 12(2), 1-10.
  22. Clark, D. B., Tanner-Smith, E. E., & Killingsworth, S. S. (2016). Digital games, design, and learning: A systematic review and meta-analysis. Review of Educational Research, 86(1), 79-122. https://doi.org/10.3102/0034654315582065
  23. Coleman, T. E., & Money, A. G. (2019). Student-centered digital game–based learning: A conceptual framework and survey of the state of the art. Higher Education, (79), 1-43. https://doi.org/10.1007/s10734-019-00417-0
  24. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage.
  25. Çankaya, S., & Karamete, A. (2008). Eğitsel bilgisayar oyunlarının öğrencilerin matematik dersine ve eğitsel bilgisayar oyunlarına yönelik tutumlarına etkisi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 115-127.
  26. Çarıkçı, O. (2019). İlkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin finansal farkındalık düzeyinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (5), 133-157.
  27. Çelikten, L. (2020). Marmara Finansal Okuryazarlık Programı’nın geliştirilmesi ve ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin finansal okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi (Thesis No. 655535) [Doctoral dissertation, Marmara University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  28. Dai, C. P., Ke, F., & Pan, Y. (2022). Narrative-supported math problem solving in digital game-based learning. Educational Technology Research and Development, 70(4), 1261-1281. https://doi.org/10.1007/s11423-022-10129-5
  29. Doğan, E., & Koç, H. (2017). Sosyal bilgiler dersinde deprem konusunun dijital oyunla öğretiminin akademik başarıya etkisi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(8), 90-100. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/408585
  30. Donmuş, V. (2012). İngilizce öğrenmede eğitsel bilgisayar oyunu kullanmanın erişiye kalıcılığa ve motivasyona etkisi (Thesis No. 323364) [Master’s thesis, Fırat University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  31. Dursun, Z. B. (2024). İlkokulda eğitsel dijital oyunun matematik tutumuna etkisi (Thesis No. 871403) [Master’s thesis, Necmettin Erbakan University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  32. Er, B., & Çetintaş, M. (2018). Çalışanlarda finansal okuryazarlık: finansal bilgi, tutum ve davranışların değerlendirildiği bir araştırma. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 61-71.
  33. Erkan, A. (2019). İlkokul 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde kullanılan eğitsel oyun ve dijital oyun öğretiminin öğrencilerin başarı ve tutumlarına etkisi (Thesis No. 567523) [Master’s thesis, Binali Yıldırım University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  34. Erlandson, D. A., Harris, E. L., Skipper, B. L., & Allen, S. D. (1993). Doing naturalistic inquiry: A guide to methods. Sage.
  35. Fadda, D., Pellegrini, M., Vivanet, G., & Zandonella Callegher, C. (2022). Effects of digital games on student motivation in mathematics: A meta‐analysis in K‐12. Journal of Computer Assisted Learning, 38(1), 304-325. https://doi.org/10.1111/jcal.12618
  36. Farris, P. J. (2004). Social studies and integrated instruction: A look at social studies. In P. J. Farris (Ed.), Elementary and middle school social studies: An interdisciplinary, multicultural approach (4th ed., pp. 2-43). McGraw-Hill.
  37. Fidancı, H. (2021). Lise öğrencilerinin finansal okuryazarlık algılarının farklı değişkenlere göre incelenmesi (Thesis No. 694125 ) [Master’s thesis, Erciyes University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  38. Gömleksiz, M., & Erkan, S. (2010). Eğitimde ölçme ve değerlendirme (2nd ed.). Nobel
  39. Guest, G., & Fleming, P. (2015). Mixed methods research. In G. Guest, E. E. Namey, G. Guest, & P. Fleming (Eds.), Public health research methods (pp. 581-614). Sage. https://doi.org/10.4135/9781483398839.n19
  40. Günel, E. (2019). Gerçek çevre tabanlı dijital eğitsel oyunların İngilizce kelime bilgisi ile kalıcılığı üzerine etkilerinin incelenmesi (Thesis No. 574119) [Master’s thesis, Bolu Abant İzzet Baysal University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  41. Güvenç, H. (2017). Öğretim programlarımızda finansal okuryazarlık. İlköğretim Online, 16(3), 935-948. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2017.330233
  42. Ivgin, A. B., & Akcay, H. (2024) The impact of using educational and digital games on middle school students science achievement. International Journal of Technology in Education, 7(3), 386-416. https://doi.org/10.46328/ijte.781
  43. Kandak, M., & Mertol, G. (2021). Eğitim düzeyi ile vergi gelirleri ilişkisi: İlkokul ve ortaokul öğrencileriyle ampirik bir çalışma. Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi, 2(1), 9-24.
  44. Karamustafaoğlu, O., & Kaya, M. (2013). Eğitsel oyunlarla ‘yansıma ve aynalar’ konusunun öğretimi: Yansımalı konu örneği. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi, 3(2), 41-49.
  45. Kaynar, B. (2020). Eğitsel ve dijital oyun tabanlı etkinliklerin hayat bilgisi dersindeki akademik başarı, tutum ve kalıcılığa etkisi (Thesis No. 653030) [Master’s thesis, Atatürk University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  46. Koka, V. (2018). Sosyal bilgiler dersinde kullanılan bilgisayar destekli eğitsel oyunların öğrencilerin ders başarısına olan etkisi (Thesis No. 505026) [Master’s thesis, İnönü University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  47. Lusardi, A. (2019). Financial literacy and the need for financial education: Evidence and implications. Swiss Journal of Economics and Statistics, 155(1), 1. https://doi.org/10.1186/s41937-019-0027-5
  48. Mandouit, L., & Hattie, J. (2023). Revisiting “The Power of Feedback” from the perspective of the learner. Learning and Instruction, 84(6), 101718. https//doi.org/10.1016/j.learninstruc.2022.101718
  49. OECD. (2012). Supplementary questions: Optional survey questions for the OECD INFE Financial Literacy Core Questionnaire. https://www.oecd.org/finance/financial-education/49878153.pdf
  50. OECD. (2020). PISA 2018 assessment and analytical framework. https://doi.org/10.1787/19963777
  51. Özdamar, K. (2016). Eğitim, sağlık ve davranış bilimlerinde ölçek ve test geliştirme yapısal eşitlik modellemesi. Nisan Kitabevi.
  52. Özer, S., & Ersoy, A. (2022). Developing a financial literacy scale for primary school students: A validity and reliability study. International Journal of Psychology and Educational Studies, 9(4), 1197-1207. https://doi.org/10.52380/ijpes.2022.9.4.817
  53. Öztürk, M. E. (2021). TRB1 bölgesi üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin karşılaştırılmasına yönelik bir araştırma (Thesis No. 671885) [Master’s thesis, Munzur University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  54. Pallant, J. (2017). SPSS kullanma kılavuzu: SPSS ile adım adım veri analizi (S. Balcı & B. Ahi, Trans.). Anı.
  55. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Trans.). Pegem.
  56. Sabırlı, Z. E. (2018). Dijital eğitsel oyunların eğitimde kullanımının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Thesis No. 527313) [Master’s thesis, Selçuk University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  57. Samur, Y. (2016). Dijital oyun tasarımı. Pusula.
  58. Şimşek, A. (2023). Sosyal bilgiler dersinde finansal okuryazarlığın geliştirilmesinde drama yönteminin kullanılması: Bir eylem araştırması (Thesis No. 804733) [Doctoral dissertation, Necmettin Erbakan University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  59. Yapıcı, İ. Ü., & Karakoyun, F. (2017). Biyoloji öğretiminde oyunlaştırma: Kahoot uygulaması örneği. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 8(4), 396-414. https://doi.org/10.17569/tojqi.335956.
  60. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9th ed.). Seçkin.
  61. Yiğit, A. (2007). İlköğretim 2.sınıf seviyesinde bilgisayar destekli eğitici matematik oyunlarının başarıya ve kalıcılığa etkisi (Thesis No. 206271) [Master’s thesis, Çukurova University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  62. Zhu, A. Y. F., Yu, C. W. M., & Chou, K. L. (2021). Improving financial literacy in secondary school students: An randomized experiment. Youth & Society, 53(4), 539-562. https://doi.org/10.1177/0044118X19851311

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Özer, S., & Ersoy, A. (2026). 4. sınıf sosyal bilgiler dersinde eğitsel dijital oyunların finansal okuryazarlığa etkisi. Eğitim Ve Bilim, 51(226), 301-326. https://doi.org/10.15390/ES.2026.2512