Öz

Bu çalışmanın amacı cam tavan sendromuna yönelik okul yöneticilerinin görüşlerini ortaya koymaktır. Çalışmada nitel yöntemler arasında yer alan olgu bilim (fenomoloji) yöntemi kullanılmıştır. Çalışma grubu 2023-2024 eğitim öğretim yılının birinci döneminde Bolu il merkezinde kamuya bağlı okullarda görev yapan ve uygun örnekleme yöntemi ile seçilen on kadın ve on erkek okul yöneticisinden oluşmaktadır. Çalışma verileri araştırmacı tarafından oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi ile çözümlenmiş, veriler tekrar etme durumuna göre frekanslarla gösterilmiştir. Çalışma sonucunda; kadın yöneticilerin birden fazla rol üstlenmelerinin yönetim alanındaki gelişimlerine yönelik kadın yöneticilerin olumsuz görüş belirtirken erkek yöneticilerin olumsuz görüşler yanında olumlu görüşler de belirttiği görülmüştür. Kadın ve erkek yöneticilerin kadın yöneticilerin yönetim alanındaki gelişmelerinde örgütsel faktörlerin etkisine yönelik genelde nötr veya olumlu görüş bildirdiği bulunmuştur. Kadın ve erkek yöneticilerin, kadın yöneticileri bazı durumlarda başarılı bazı durumlarda ise başarısız gördükleri, kadın yöneticilerle çalışma konusunda ise avantajların yanında dezavantajların da olduğu görüşünü dile getirdikleri görülmüştür. Son olarak kadın yöneticilerin cinsiyetleri sebebiyle karşılaştıkları sorunlara yönelik hem kadın hem de erkek yöneticilerin farklı görüşlerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuçlar bağlamında benzer çalışmanın üst düzey yönetim kademesinde (şube/ilçe/il müdürleri) de yapılması, kadınlara yönelik yönetici atamalarında daha fazla pozitif ayrımcılık yapılması gibi önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler: Cam tavan sendromu, Kadın, Okul, Öğretmen, Yönetici

Kaynakça

  1. Acar, E. Ü. (2024). Spor teşkilatlarında çalışan kadınlarında cam tavan sendromunun tükenmişlik ve iş performansı üzerine etkisi (Thesis No. 915710) [Doctoral dissertation, Erciyes University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  2. Achour, Z. (2025). Impact of perceived glass ceiling on burnout among female public administrators in Tunisia: the moderating role of work-life balance. International Journal of Environment, Workplace and Employment, 9(1), 1-15. https://doi.org/10.1504/IJEWE.2025.145494
  3. Aksu, A., Çek, F., & Şenol, B. (2013). Kadınların müdür olmalarının önündeki cam tavan ve cam tavanı aşma stratejilerine ilişkin ilköğretim okulu müdürlerinin görüşleri. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (25), 133-160.
  4. Akyüz, M. (2021). Cam tavan sendromunun bileşenlerinden çoklu rol üstlenme iş performansını etkiler mi?. Örgütsel Davranış Çalışmaları Dergisi, 1(1), 14-23.
  5. Anafarta, N., Sarvan, F., & Yapıcı, N. (2008). Konaklama işletmelerinde kadın yöneticilerin cam tavan algısı: Antalya ilinde bir araştırma. Akdeniz İİBF Dergisi, 8(15), 111-137.
  6. Atacan, T. (2023). Kadın çalışanların kariyer gelişimlerinde cam tavan sendromunun etkisi: Doğu Karadeniz’deki devlet üniversitelerinin kadın akademisyenleri üzerinde bir araştırma (Thesis No. 793921) [Doctoral dissertation, Giresun University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  7. Atacan, T., & Genç, K. Y. (2023). Kadın çalışanların kariyer gelişimlerinde cam tavan sendromunun etkisi: Türkiye’de “cam tavan sendromu” konusunda yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmesi. Asya Studies, 7(24), 275-298. https://doi.org/10.31455/asya.1215280
  8. Atay, Ö., Gürgen, N. E., & İmamoğlu, E. (2022). Türkiye'de kadın akademisyenlerde algılanan cam tavan sendromu araştırması. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 170-182. https://doi.org/10.33537/sobild.2022.13.2.15
  9. Babic, A., & Hansez, I. (2021). The glass ceiling for women managers: Antecedents and consequences for work-family interface and well-being at work. Frontiers in Psychology, (12), 1-17. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.618250
  10. Baykal, E. (2018). Sosyal kimlik teorisi perspektifiyle kraliçe arı sendromu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 159-175.
  11. Belkıs, Ö. (2016). Anneliğin akademik kariyer gelişimine etkileri üzerine nitel bir araştırma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 250-263.
  12. Bulut, S., & Çelikten, M. (2021). Türk eğitim sisteminde kadın okul yöneticiliği. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(40), 886-894. doi.org/10.31589/JOSHAS.621
  13. Can, N. (2008). Okul yöneticilerinin yönetimde cinsiyet faktörüne ilişkin görüşleri. Eğitim ve Bilim, 33(147), 35-41. https://share.google/IIdK98jQulHEsF7T2
  14. Demir, A. (2020). Toplumsal cinsiyet algısı ve kariyer kararsızlığı: Sinop örneği. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(22), 1-17. https://doi.org/10.33692/avrasyad.689224
  15. Derin, N. (2020). Dünyadan ve Türkiye’den örneklerle cam tavan sendromu. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 137-154. https://doi.org/10.20493/birtop.814149
  16. Dimovski, V., Skerlavaj, M., & Man, M. M. K. (2010). Comparative analysis of mid-level women managers perception of the existence of glass ceiling in Singaporean and Malaysian organizations. International Business & Economics Research Journal, 9(8). https://doi.org/10.19030/iber.v9i8.613
  17. Directorate General for the Status of Women. (2023). Türkiye’de kadın. https://www.aile.gov.tr/media/142379/tu-rkiye-de-kadin-temmuz-23.pdf.
  18. Douse, D. M. (2009). Beyond the glass ceiling-a phenomenological study of senior executive women and their perceived responsibility to mentor other women (Publication No. 3635048) [Doctoral dissertation, Capella University]. ProQuest Dissertations and Theses Global.
  19. Duehr, E. E., & Bono, J. E. (2006). Men, women, and managers: Are stereotypes finally changing?. Personnel Psychology, 59(4), 815-846. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2006.00055.x
  20. Duruk, E., & İnce, F. F. (2024). Turizmde kadın çalışanların cam tavan sendromuna maruz kalma düzeyleri ile iş doyumları arasındaki ilişki: Kamu ve özel sektör işletmelerinde bir uygulama. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(2), 96-114. https://doi.org/10.26677/TR1010.2024.1407
  21. Ekiz, D. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Anı Yayıncılık.
  22. Esmer, Y. (2013). Banka işletmelerinde etik liderlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi: Ziraat Bankası örneği. Aksaray Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 41-61.
  23. Fettahlıoğlu, Ö. O., & Çelik, A. (2007). Kariyer yönetiminde güncel bir kavram olarak cam tavan sendromu ve kadın yöneticiler boyutu. In M. Ş. Şimşek, A. Çelik, & A. Akatay (Eds.), Kariyer yönetimi insan kaynakları yönetimi uygulamaları (pp. 243-261). Gazi.
  24. Gay, L. R., Mills, G. E., & Airasian, P. W. (2012). Educational research: Competencies for analysis and applications. Pearson.
  25. Günsel, A., Köroğlu, S., & Demirci, L. (2015). Çalışma hayatında kadınların karşılaştıkları sorunlar ve cam tavan algıları: Kadın öğretmenler üzerinde bir araştırma. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 1(1), 74-113. https://doi.org/10.21798/kadem.2022.66
  26. Harms, P. D., & Crede, M. (2010). Emotional Intelligence and transformational and transactional leadership: A meta-analysis. Journal of Leadership & Organization Studies, 17(1), 5-17. https://doi.org/10.1177/1548051809350894
  27. Hooks, B. (2012). Feminizm herkes içindir: Tutkulu politika (E. Aydın, B. Kurt, Ş. Özgün, & A. Yıldırım, Trans.). BGST.
  28. İnandı, Y., Özkan, S., Peker, S., & Atik, Ü. (2009). Kadın öğretmenlerin kariyer geliştirme engelleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 77-96.
  29. İş, E., & Solmaz, K. (2025). Okulöncesi eğitim kurumlarında çalışan kadın yöneticilerin cam tavan sendromunun etkilerine ilişkin görüşleri. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 29(1), 91-109. https://doi.org/10.20296/tsadergisi.1359969
  30. Jackson, J. C. (2001). Women middle managers’ perception of the glass celling. Women in Management Review, 16(1), 30-41. https://doi.org/10.1108/09649420110380265
  31. Jackson, J. F. L., & O’Callaghan, E. M. (2009). What do we know about glass ceiling effects? A taxonomy and critical review to inform higher education research. Research Higher in Education, (50), 460-482. https://doi.org/10.1007/s11162-009-9128-9
  32. Jackson, Z. D. (2014). A phenomenological study on organizational barriers and leadership inequalities for non-white women (Publication No. 1721) [Doctoral dissertation, University of Phoenix]. UNLV Theses, Dissertations, Professional Papers, and Capstones. http://doi.org/10.34917/4332702
  33. Jefferson, M. (2019). Crystal and diamond and glass: What are women and ceilings made of? [Doctoral dissertation, The Chicago School].
  34. Joseph, K. J., & Shaji, P. J. (2020). Career barriers for women executives in India and the glass ceiling syndrome. Journal of the Social Sciences, 23(2), 552-563.
  35. Kalafatoğlu, Y., & Torun, A. A. (2022). Kadın yöneticilerin karşılaştıkları fırsatlar ve engeller: Nitel bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(3), 633-658. http://doi.org/10.17065/huniibf.1002991
  36. Karaca, A. (2007). Kadın yöneticilerde kariyer engelleri cam tavan sendromu üzerine uygulamalı bir araştırma (Thesis No. 217549) [Master’s thesis, Selçuk University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  37. Karasar, N. (2018). Bilimsel araştırma yöntemi (33th ed.). Nobel.
  38. Karcıoğlu, F., & Leblebici, Y. (2014). Kadın yöneticilerde kariyer engelleri: “Cam tavan sendromu” üzerine bir uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(4), 1-20.
  39. Kirişçi, G., & Can, N. (2020). Eğitim ve okul yöneticilerinin cam tavan sendromuna ilişkin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 618-636. https://doi.org/10.31592/aeusbed.736762
  40. Kozan, A., Çoban, Ö., & Yalçın, M. T. (2025). Okul liderliği ve öğretmenlerin cam tavan engelleri arasındaki ilişkide iş birlikçi iklim. Ege Eğitim Dergisi, 26(1), 1-15. https://doi.org/10.12984/egeefd.1463433
  41. Liff, S., & Ward, K. (2001). Distorted views through the glass ceiling: The construction of women's understandings of promotion and senior management positions. Gender, Work and Organization, 8(1), 19-36. https://doi.org/10.1111/1468-0432.00120
  42. Livingstone, D. W., Pollock, K., & Raykov, M. (2016). Family binds and glass ceilings: Women managers’ promotion limits in a ‘knowledge economy’. SAGE, 42(1) 145-166. https://doi.org/10.1177/0896920514532663
  43. Macarthur, K., & Samblanet, S. (2010). Gender and the glass ceiling at work. Sociology Compass, 4(9), 705-717. https://doi.org/10.1111/j.1751-9020.2010.00304.x
  44. MacKinnon, C. A. (2020). Feminist bir devlet kuramına doğru (T. Yöney & S. Yücesoy, Trans.). Metis.
  45. Mert, P. (2019). Kadın öğretmenlerin yönetici olmaları önündeki engellerin cam tavan sendromu bağlamında incelenmesi (Thesis No. 541378) [Doctoral dissertation, İstanbul Sabahattin Zaim University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  46. Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarına Yönetici Seçme ve Görevlendirme Yönetmeliği (5 February, 2021). Resmî Gazete (Sayı: 31386). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/02/20210205-1.htm
  47. Ministry of National Education. (2023). Millî Eğitim istatistikleri örgün eğitim 2021/2022. https://sgb.meb.gov.tr/www/milli-egitim-istatistikleri-orgun-egitim-20212022/icerik/460
  48. Nationwide Employment Lawyers. (2025, 1 May). Gender discrimination at senior levels: Are the glass ceilings thicker in 2025?. https://natemplaw.co.uk/gender-discrimination-at-senior-levels-are-the-glass-ceilings-thicker-in-2025/
  49. Örücü, E., & Akgül, G. (2019). Örgütlerde cam tavan sendromunun örgütsel güven üzerine etkisi: Lojistik hizmet sağlayıcılarına yönelik bir araştırma. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(2), 183-201. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.421932
  50. Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323-343.
  51. Özertürk, M., & Gül, İ. (2021). Eğitim çalışanı kadınların yönetici olmalarının önündeki cam tavan sendromuna yönelik görüşleri. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergisi, (51), 24-44. https://doi.org/10.17498/kdeniz.962743
  52. Özkan, H., Demir Özkan, H., Altınok, T., & Pısıl, Y. O. (2023). Kadın yöneticilerin gözünden okul yönetiminde karşılaşılan sorunlar. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(69), 3661-3666. http://doi.org/10.29228/JOSHAS.72537
  53. Sağlam, M. A. (2020). Feminist Kuram’da kadının politik ekonomisi ve dönüşümü. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, (46), 394-412. https://doi.org/10.17498/kdeniz.717116
  54. Sari, M. (2012). Exploring gender roles’ effects of Turkish women teachers on their teaching practices. International Journal of Educational Development, 32(6), 814-825. https://doi.org/10.1016/j.ijedudev.2011. 08.002
  55. Sharma, S., & Kaur, R. (2019). Glass ceiling for women and work engagement: The moderating effect of marital status. SAGE, 8(2) 132-146. https://doi.org/10.1177/2319714519845770
  56. Sobczak, A. (2018). The queen bee syndrome. The paradox of women discrimination on the labour market. Journal of Gender and Power, 9(1), 51-61. https://doi.org/10.14746/jgp.2018.9.005
  57. Taş, D., Taşdelen, M., Güneş, Ö., & Aybar, Y. (2023). Okul öncesi eğitim kurumlarında kadın yönetici olmak: Güçlü ve zayıf yönler, avantajlar ve dezavantajlar. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi, 1(1), 193-216, https://doi.org/10.5281/zenodo.7694980
  58. Taş, G. (2016). Feminizm üzerine genel bir değerlendirme: Kavramsal analizi, tarihsel süreçleri ve dönüşümleri. Akademik Hassasiyetler, 3(5), 163-175.
  59. Taparia, M., & Lenka, U. (2022) An integrated conceptual framework of the glass ceiling effect. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 9(3), 372-400. https://doi.org/10.1108/JOEPP-06-2020-0098
  60. Tunç, S., & Özmen, A. (2016). Kadın çalışanların cam tavan engelleri ile algılanan örgütsel adalet arasındaki ilişki: Eskişehir bankacılık sektöründe uygulama. ÇKÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 97-119.
  61. Usluer, L. (2000). Kadın öğretmenlerin yönetici konumlara yükseltilmeme nedenleri konusundaki öğretmen ve yönetici görüşlerinin değerlendirilmesi (Ankara ili örneği) (Thesis No. 94732) [Master’s thesis, Ankara University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  62. Ültay, E., Akyurt, H., & Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188-201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
  63. Wei, Y., Subramaniam, G., & Wang, X. (2025) The glass ceiling perception and female teacher burnout: The mediating role of work-family conflict. Frontiers in Psychology, (16), 1551903. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1551903
  64. Weyer, B. (2007). Twenty years later: Explaining the persistence of the glass ceiling for women leaders. Women in Management Review, 22(6), 482-496. https://doi.org/10.1108/09649420710778718
  65. Yamagata, H., Yeh, K. S., Stewman, S., & Dodge, H. (1997). Sex segregation and glass ceilings: A comparative statics model of women's career opportunities in the federal government over a quarter century. American Journal of Sociology, 103(3), 566-632. https://doi.org/10.1086/231251
  66. Yelkikalan, N. (2006). Başarılı girişimcilikte cinsiyetin rolü: Kadın ve girişimciler. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 1(1), 45-54.
  67. Yıldırım, A., & Şimşek H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8th ed.). Seçkin.
  68. Yıldız, E., & Bedük, A. (2020). Kadın mali müşavirler ve muhasebe çalışanlarında cam tavan sendromunun iş tatminine etkisi. Toplum Bilimleri Dergisi, 14(28), 193-221. http://doi.org/10.29228/tbd.2007.29175
  69. Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: Nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi Dergisi, 3(11), 421-442. https://doi.org/10.18020/kesit.1279
  70. Yücedağ, F., & Günbayı, İ. (2016). Eğitim yöneticiliğinden ayrılmış kadınların yaşadığı sorunlara ilişkin görüşleri: Fenomenolojik bir araştırma. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(4), 86-99.

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Kandemir, A. (2026). Cam tavan sendromu: okul yöneticileri bağlamında bir araştırma. Eğitim Ve Bilim, 51(226), 461-479. https://doi.org/10.15390/ES.2026.2500