Öz

Çocuklarla Felsefe Programı, felsefi sorgulama temelinde bir tartışma ve düşünme yaklaşımıdır. Program, çocukların demokratik bir “sorgulama topluluğu” içinde fikirler üretmelerine yardımcı olmayı amaçlar. Çocuklarla Felsefe programında sanat ve estetik konuları üzerine düşünme, programın önemli bir parçasını oluşturur. Bu araştırmada, Çocuklarla Felsefe oturumlarının estetik, sanat ve müzik kavramlarına yaklaşımdaki etkisini incelemek amaçlanmıştır. Yarı-deneysel desenlerden tek gruplu öntest- sontest modelinde tasarlanan araştırma, Türkiye’nin farklı illerinde orta öğrenime devam eden ve çalışmaya gönüllü katılan 15 çocukla yürütülmüştür. Kelime ilişkilendirme testleri (KİT), Çocuklarla Felsefe oturumları ve katılımcılarla yapılan görüşmeler aracılığıyla toplanan veriler, nitel veri analiz yöntemlerinden olan tematik analiz ile çözümlenmiştir. Ulaşılan bulgular doğrultusunda, Çocuklarla Felsefe uygulamalarının sanat ve estetiğe ilişkin farkındalığı artırdığı, ifade biçimlerini derinleştirip zenginleştirdiği, kavram yanılgılarını büyük ölçüde dönüştürdüğü ve çocukların sanatsal düşüncelerine olumlu, bilgilendirici etkiler sağladığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Çocuklarla felsefe, Estetik, Estetik sorgulama, Sanat, Müzik

Kaynakça

  1. Akkocaoğlu Çayır, N., & Akkoyunlu, B. (2016). Çocuklar için felsefe eğitimi üzerine nitel bir araştırma. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 7(2), 97-133. https://doi.org/10.17569/tojqi.91449
  2. Alexander, T. (1994). Educating the democratic heart: Pluralism, traditions, and the humanities. Studies in Philosophy and Education, (13), 243-259. https://doi.org/10.1007/BF01077682
  3. Bahar, M., Johnstone, A. H., & Sutcliffe, R. G. (1999). Investigation of students’ cognitive structure in elementary genetics through word association tests. Journal of Biological Education, 33(3), 134-142. http://doi.org/10.1080/00219266.1999.9655653
  4. Balbağ, N. L., & Kaya, M. F. (2019). Fourth grade students’ cognitive structures regarding “values”: Application of the word association test. Review of International Geographical Education Online, 9(1), 193-208. https://doi.org/10.33403/rigeo.511574
  5. Battin, M. P. (1994). Cases for kids: Using puzzles to teach aesthetics to children. The Journal of Aesthetic Education, 28(3), 89-104. https://doi.org/10.2307/3333403
  6. Boyraz, C. (2019). İlkokulda çocuklarla felsefe uygulamaları: Bir eylem araştırması. (Thesis No. 604901) [Doctoral dissertation, Anadolu University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  7. Chou, M., Huang, P., & Yang, C. (2014). Same theory, different day: Inquiry into preschool children's multiple intelligence and aesthetics ability. Procedia-Social and Behavioral Sciences, (143), 534-541. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.07.432
  8. Creswell, J. W. (2012). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
  9. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage publications.
  10. Çetinkaya, P. R., & Kalay Meydan, S. (2023). Study of cognitive structures of professional music education students regarding the concept of aesthetics. TAY Journal, 7(3), 827-845. https://doi.org/10.29329/tayjournal.2023.610.06
  11. Demirel, İ. N. (2018). 9-12 yaş çocukların estetik değer algılarının incelenmesi. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 19(2), 312-327. https://doi.org/10.17679/inuefd.346720
  12. Demirtaş, V. Y., Karadağ, F., & Gülenc, K. (2018). Okul öncesi dönemdeki çocukların felsefi sorgulama süreçlerinde oluşturdukları soruların düzeyi ve verdikleri cevapların niteliği: Çocuklarla felsefe eğitimi. International Online Journal of Educational Sciences, 10(2), 277-294. https://doi.org/10.15345/iojes.2018.02.019
  13. Dewey, J. (2005). Art as experience. Penguin Publishing Group.
  14. Dirican, R., & Deniz, U. (2019). Felsefe etkinliklerinin okul öncesi dönem çocukların felsefi tutum ve davranışlarına etkisinin incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(1), 421-430. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3625
  15. Erinç, M. S. (2011). Sanat Psikolojisi’ne giriş. Ütopya Yayınevi.
  16. Fronza, I., Janes, A., Sillitti, A., Succi, G., & Trebeschi, S. (2013). Cooperation wordle using preattentive processing techniques. In 6th International Workshop on Cooperative and Human Aspects of Software Engineering (CHASE) (pp. 57-64). IEEE. https://doi.org/10.1109/CHASE.2013.6614732
  17. Gregory, M. (2017). Philosophy for children: Where are we now?. In S. Naji & R. Hashim (Eds.), History, theory and practice of philosophy for children (pp. 137-144). Routledge Press. https://doi.org/10.4324/9781315208732-24
  18. Hamrick, W. S. (1989). Philosophy for children and aesthetic education. Journal of Aesthetic Education, 23(2), 55-67. https://doi.org/10.2307/3332941
  19. Haynes, J., & Murris, K. (2011). The provocation of an epistemological shift in teacher education through philosophy with children. Journal of Philosophy of Education, 45(2), 285-303. https://doi.org/10.1111/j.1467-9752.2011.00799.x
  20. Işıklar, S., & Abalı Öztürk, Y. (2022). The effect of philosophy for children (P4C) curriculum on critical thinking through philosophical inquiry and problem solving skills. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(1), 130-142. https://doi.org/10.33200/ijcer.942575
  21. Jaspers, K. (2003). Way to wisdom: An introduction to philosophy (2nd ed.). Yale University Press. https://doi.org/10.12987/9780300163575
  22. Johnson, R., & Christensen, L. (2020). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches. (7th ed.) Sage Publications.
  23. Kagan, M. (1982). Güzellik bilimi olarak estetik ve sanat (A. Çalışlar, Trans.). Altın Kitaplar Yayınevi.
  24. Karasu, F. Z. (2018). İlkokul çocuklarıyla felsefe yapmak üzerine nitel bir çalışma: Dördüncü sınıf örneği (Thesis No. 537665) [Master’s thesis, Hacettepe University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  25. Karadağ, F., & Demirtaş, V. Y. (2018). The effectiveness of the philosophy with children curriculum on critical thinking skills of pre-school children. Education and Science, 43(195), 19-40. https://doi.org/10.15390/EB.2018.7268
  26. Kaya, B. N. (2020). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler derslerinde çocuklar için felsefe: Bir eylem araştırması (Thesis No. 627944) [Doctoral dissertation, Marmara University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  27. Kılcan, B., & Akbaba, B. (2014). Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan estetik değerine ilişkin öğrenci algılarının incelenmesi. Journal of Theory and Practice in Education, 10(4), 1047-1076.
  28. Kostova, Z., & Radoynovska, B. (2010). Motivating students' learning using word association test and concept maps. Bulgarian Journal of Science and Education Policy, 4(1), 62-98.
  29. Krippendorff, K. (2004). Content analysis: An introduction to its methodology (2nd ed.). Sage Publications.
  30. Leckey, M. (2017). Guernica comes to school. Art, philosophy and life. In M. Gregory, J. Hayes, & K. Murris (Eds.), The Routledge international handbook of philosophy for children (pp. 137-144). Routledge.
  31. Leddy, T. (2002). Aesthetics and children's picture-books. The Journal of Aesthetic Education, 36(4), 43-54. https://doi.org/10.2307/3301567
  32. Lipman, M. (1978). Suki. Institute for the Advancement of Philosophy for Children.
  33. Liptai, S. (2005). What is the meaning of this cup and that dead shark? Philosophical inquiry with objects and works of art and craft. Childhood and Philosophy, 1(2), 537-554. https://www.redalyc.org/pdf/5120/512051703011.pdf
  34. Lone, J. M. (2012). The philosophical child. Rowman & Littlefield Publishers. https://doi.org/10.5040/9798881818777
  35. Madeja, S. S., & Onuska, S. (1977). Through the arts to the aesthetic: The CEMREL aesthetic education curriculum. CEMREL, Inc.
  36. Marquez, L. (2017). Philosophy in basic education: Towards the strengthening of the foundations of Philippine education. Policy Futures in Education, 15(1), 1-16. https://doi.org/10.1177/1478210317743650
  37. McLeod, N., Stockell, K., Astbury, E., & McCann, J. (2020). Nurturing young children’s self-identity and respect for difference through artwork as a provocation using philosophical enquiry: A pilot study. Early Years, 42(4-5), 480-495. https://doi.org/10.1080/09575146.2020.1817870
  38. Mehdiyev, G., & Tozduman Yaralı, K. (2020). The effectiveness of training of philosophy with children on children’s attitudes toward human values. Journal of Bayburt Education Faculty, 15(29), 251-279. https://doi.org/10.35675/befdergi.683349
  39. Nutbrown, C. (2013). Conceptualising arts-based learning in the early years. Research Papers in Education, 28(2), 239-263. https://doi.org/10.1080/02671522.2011.580365
  40. Nutbrown, C. (2020). The arts and early childhood education. The ORIM Blog. https://sheffield-real-project.sites.sheffield.ac.uk/orim-network/the-orim-blog/june-2020-the-arts-and-early-childhood-education
  41. Okur, M. (2008). Çocuklar için felsefe eğitimi programının altı yaş grubu çocuklarının, atılganlık, işbirliği ve kendini kontrol sosyal becerileri üzerindeki etkisi (Thesis No. 226445) [Master’s thesis, Marmara University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  42. Oral, Ş. B. (2013). Can Deweyan pragmatist aesthetics provide a robust framework for the philosophy for children programme?. Studies in Philosophy and Education, (32), 361-377. https://doi.org/10.1007/s11217-012-9332-5
  43. Özalp, H. K. (2020). Görsel sanatlar öğretmen adaylarının estetik alanına ilişkin bilişsel yapılarının kelime ilişkilendirme testi ile incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 515-534. https://doi.org/10.17556/erziefd.730607
  44. Pala, F. (2022). The effect of philosophy education for children (P4C) on students' conceptual achievement and critical thinking skills: A mixed method research. Education Quarterly Reviews, 5(3), 27-41. https://doi.org/10.31014/aior.1993.05.03.522
  45. Parsons, M. J. (1994). Can children do aesthetics? A developmental account. The Journal of Aesthetic Education, 28(3), 33-45. https://doi.org/10.2307/3333399
  46. Pekkarakaş, E. (2020). Okul öncesi eğitim döneminde çocuklar için felsefe eğitiminin öğrencilerin yaratıcılık düzeylerine etkisi (Thesis No. 648411) [Master’s thesis, İzmir Demokrasi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  47. Read, H. (1931). The meaning of art. Penguin Books.
  48. Rondhuis, N. (2005). Philosophical talent: Empirical investigations into philosophical features of adolescents' discourse. Veenman Publishing.
  49. Santi, M. (2007). How students understand art: A change in children through philosophy. Childhood and Philosophy, 3(5), 19-33. https://www.epublicacoes.uerj.br/childhood/article/view/20507
  50. Taş, I. (2017). Çocuklar için felsefe eğitimi programı’nın 48-72 aylık çocukların zihin kuramı ve yaratıcılıklarına etkisi (Thesis No. 460449) [Doctoral dissertation, Çukurova University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  51. Türksoy, N. (2020). Çocuklar için felsefe (P4C) eğitiminin ortaokul öğrencilerinin bilimsel sorgulamaya yönelik görüşlerine ve eleştirel düşünme becerilerinin gelişimine katkısı: Bir karma yöntem araştırması (Thesis No. 640120) [Master’s thesis, Alanya Alaaddin Keykubat University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  52. Weber, R. P. (1990). Basic content analysis. Sage Publications. https://doi.org/10.4135/9781412983488
  53. Wilson, R. A. (2010). Aesthetics and a sense of wonder. Exchange: The Early Childhood Leaders' Magazine, (193), 24-26. https://exchangepress.com/library/5019324.pdf

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Çetinkaya, P. R., & Ebesek Büyükuğurlu, T. (2026). Çocuklarla felsefe uygulamalarının estetik, sanat ve müzik kavramlarına yaklaşım üzerindeki etkisi. Eğitim Ve Bilim, 51(226), 359-378. https://doi.org/10.15390/ES.2026.2471