Öz

Bu araştırma, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında güncellenen Fen Bilimleri dersi öğretim programının 21. yüzyıl becerilerini kazandırmadaki rolüne ilişkin sınıf öğretmeni algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, öznel bakış açılarını ortaya çıkarmak için Q metodolojisi kullanılmıştır. Kırşehir’de görev yapan 39 sınıf öğretmeni, 21. yüzyıl becerilerini yansıtan 32 ifadeyi Q sıralamasına tabi tutmuştur. Yapılan faktör analizi sonucunda, öğretmen algılarını temsil eden ve toplam varyansın %60’ını açıklayan üç farklı bakış açısı belirlenmiştir. Öğretmenler, TYMM’nin özellikle iş birliği, araştırmaya dayalı öğrenme ve problem çözme becerilerini desteklemesini olumlu bulmuştur. Bununla birlikte, dijital içerik üretimi, girişimcilik ve esneklik gibi alanlarda programın yeterince destekleyici olmadığı ifade edilmiştir. Uygulamada ise teknolojik altyapı eksiklikleri, materyal yetersizliği ve öğretmenlerin sınırlı dijital yeterliklerinin önemli engeller oluşturduğu ortaya konmuştur. Ayrıca, Q metodolojisinin sunduğu çok boyutlu veri analizi imkânı sayesinde, öğretmen merkezli ve özgün bir bakış açısı geliştirilmiştir. Sonuç olarak, çalışmadan elde edilen bulguların, eğitim politikalarının oluşturulması, öğretmen eğitimlerinin yeniden yapılandırılması ve öğretim programının iyileştirilmesi süreçlerine rehberlik etmesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: 21. yüzyıl becerileri, Fen eğitimi programı, Q metodolojisi, Sınıf öğretmeni algıları, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM)

Kaynakça

  1. Akça, A., Ertaş, F., Koç, N., & Üçer, H. (2023). Öğretmenlerin eğitim reformlarına bakışı: Bir alan çalışması. International Academic Social Resources Journal, 8(55), 4259-4266. https://doi.org/10.29228/ASRJOURNAL.73229
  2. Alifah, L., & Sukartono. (2023). Integration of 21st century skills in thematic learning in elementary school. Jurnal Ilmiah Sekolah Dasar, 7(1), 168-175. https://doi.org/10.23887/jisd.v7i1.55050
  3. Amadi, C. S. (2023). The integration of 21st-century skills in science: A case study of Canada and the USA. Education and Urban Society, 55(1), 56-87. https://doi.org/10.1177/00131245211062531
  4. Arslankara, V. B., & Arslankara, E. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modelinin felsefi temelleri: Ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik bakış açılarından bir değerlendirme. İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 121-145. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1557889
  5. Bandura, A. (1995). Exercise of personal and collective efficacy in changing societies. In A. Bandura (Ed.), Self-efficacy in changing societies (pp. 1-45). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511527692
  6. Bilir, U. (2025). Türkiye’de 2018 ve 2024 yılları fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel ögeler açısından karşılaştırılması. Millî Eğitim Dergisi, 54(246), 793-836. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1532604
  7. Bloom, B. S., Engelhart, M. D., Furst, E. J., Hill, W. H., & Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. Handbook I: Cognitive domain. Longmans, Green.
  8. Board of Education. (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. https://saraykent.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_09/05164224_TanYtYm_KitapYY.pdf
  9. Board of Education. (2025, May 27). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortak metni yeni alan becerileri ile birlikte güncellendi. https://ttkb.meb.gov.tr/www/turkiye-yuzyili-maarif-modeli-ortak-metni-yeni-alan-becerileri-ile-birlikte-guncellendi/icerik/767
  10. Boyacı, Ş. D. B., & Özer, M. G. (2019). Öğrenmenin geleceği: 21. yüzyıl becerileri perspektifiyle Türkçe dersi öğretim programları. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 9(2), 708-738. https://doi.org/10.18039/ajesi.578170
  11. Braun, V., & Clarke, V. (2021). One size fits all? What counts as quality practice in (reflexive) thematic analysis?. Qualitative Research in Psychology, 18(3), 328-352. https://doi.org/10.1080/14780887.2020.1769238
  12. Chieng, Y. E., & Tan, C. K. (2021). Technology integration among science teachers in the implementation of the 21st century learning. International Journal on E-Learning Practices, (4), 1-9. https://doi.org/10.51200/ijelp.v4i.3403
  13. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2022). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (6th ed.). SAGE Publications.
  14. Çoban, Ö., Bozkurt, S., & Kan, A. (2019). Eğitim yöneticisi 21. yy. becerileri ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal, 27(3), 1059-1071. https://doi.org/10.24106/kefdergi.2572
  15. Demir, E., & Çelik, M. (2020). Fen bilimleri öğretim programları alanındaki bilimsel araştırmaların bibliyometrik profili. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitimi, 5(2), 131-182. https://doi.org/10.37995/jotcsc.765220
  16. Demirel, Ö. (2023). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya (31th ed.). Pegem Akademi.
  17. Gu, J., & Belland, B. R. (2015). Preparing students with 21st century skills: Integrating scientific knowledge, skills, and epistemic beliefs in middle school science curricula. In X. Ge, D. Ifenthaler, & J. M. Spector (Eds.), Emerging technologies for STEAM education: Full STEAM ahead (pp. 39-60). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-319-02573-5_3
  18. Hamarat, E. (2019). 21. yüzyıl becerileri odağında Türkiye’nin eğitim politikaları. SETA.
  19. Haryani, E., Cobern, W. W., Pleasants, B. A. S., & Fetters, M. K. (2024). Exploring pedagogical strategies: Integrating 21st-century skills in science classrooms. Journal of Education in Science, Environment and Health, 10(2), 106-119. https://doi.org/10.55549/jeseh.697
  20. Karakaya, F., Çakmak, Z., Caner, Ş. N., & Yılmaz, M. (2024). Fen bilimleri öğretmenlerinin öğretim programı farkındalıklarının incelenmesi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(1), 104-120. https://doi.org/10.30855/gjes.2024.10.01.004
  21. Karataş, İ. H. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli hakkında. Alanyazın, 5(1), 6-11. https://izlik.org/JA93MS86XG
  22. Kart, M., & Şimşek, H. (2020). Türk eğitim sisteminde değer arayışı: Yenilenen (2017) ilköğretim programları hangi değerleri kazandırıyor?. Değerler Eğitimi Dergisi, 18(40), 9-44. https://doi.org/10.34234/ded.623787
  23. Kırkeser, S. (2021). Türkiye’de öğretim programları geliştirme araştırmaları. In S. Karabağ, S. Şahin, & B. Şahin (Eds.), Coğrafya dersi öğretim programları (pp. 1-23). Pegem Yayınları.
  24. Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.
  25. Kurul, N. (2024). Güç ilişkileri bağlamında Maarif Modeli. Oditoryum Eleştirel Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 71-82. https://izlik.org/JA58BR85AD
  26. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28(4), 563-575. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1975.tb01393.x
  27. McKeown, B., & Thomas, D. B. (2013). Q methodology (2nd ed., Quantitative Applications in the Social Sciences, Vol. 66). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781483384412
  28. Ministry of National Education. (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/upload/brosur/ortak_metin.pdf
  29. Ministry of National Education. (2024b). TYMM kapsamında İHL meslek dersleri öğretmenlerinin araştırma, geliştirme ve eğitimi projesi. https://www.meb.gov.tr/tymm-kapsaminda-ihl-meslek-dersleri-ogretmenlerinin-arastirma-gelistirme-ve-egitimi-projesinin-acilisi-gerceklesti/haber/36226/tr
  30. Ministry of National Education. (2024c). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli uygulama kılavuzu. https://somaanadolulisesi.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/45/14/967662/dosyalar/2025_04/09115502_turkiyeyuzyilimarifmodeliuygulamakilavuzu.pdf
  31. Ministry of National Education. (2024d). Pilot olarak belirlenen 20 ilde çalışmalar başlatıldı. Ortaöğretim Genel Müdürlüğü. https://ogm.meb.gov.tr/www/pilot-olarak-belirlenen-20-ilde-calismalar-baslatildi/icerik/2202
  32. Ministry of National Education. (2024e). Öğretmenlerin “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Eğitici Eğitimleri” başladı. https://www.meb.gov.tr/ogretmenlerin-turkiye-yuzyili-maarif-modeli-egitici-egitimleri-basladi/haber/33896/tr
  33. OECD. (2018). Education at a glance 2018: OECD indicators. https://doi.org/10.1787/eag-2018-en
  34. Partnership for 21st Century Learning. (2019). Framework for 21st century learning. https://static.battelleforkids.org/documents/p21/p21_framework_brief.pdf
  35. Polit, D. F., & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what’s being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29(5), 489-497. https://doi.org/10.1002/nur.20147
  36. Ramlo, S. (2021). Q methodology as mixed analysis. In A. J. Onwuegbuzie & R. B. Johnson (Eds.), The Routledge reviewer’s guide to mixed methods analysis (pp. 199-208). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203729434-18
  37. Rüzgar, M. E. (2025). Eğitim programı tarihinden bir program geliştirme projesi: İnsanoğlunun gelişimi. Başkent University Journal of Education, 12(1), 1-17. https://izlik.org/JA46YE72TT
  38. Sahlberg, P. (2015). Finnish lessons 2.0: What can the world learn from educational change in Finland?. Teachers College Press.
  39. Sezer, B. B., & Dedeoğlu, H. (2024). Maarif Modeli ilkokul öğretim programında okuryazarlık becerileri: Finansal, görsel ve eleştirel. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(3), 2007-2027. https://doi.org/10.37217/tebd.1511168
  40. Stephenson, W. (1982). Q-methodology, interbehavioral psychology, and quantum theory. The Psychological Record, 32(2), 235-248.
  41. Surya, K. A., Sayekti, I. C., & Ali, S. R. B. (2022). Analysis of the implementation of 21st-century skills based on 2013 curriculum in primary level. Profesi Pendidikan Dasar, 9(1), 93-106. https://doi.org/10.23917/ppd.v9i1.16293
  42. Şanlı, C., & Kırkeser, S. (2025). Mekânsal düşünme becerisinin 2024 coğrafya dersi öğretim programındaki yeri ve program bileşenleriyle ilişkisi. Cumhuriyet International Journal of Education, 14(1), 197-210. https://doi.org/10.30703/cije.1514088
  43. Taş, Ş., Şentürk, Ş., & Şiraz, F. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) okul öncesi eğitim programının, program ögeleri açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi (UENAMAD), 3(2), 85-99. https://www.uenamad.elayayincilik.com/wp-content/uploads/2024/12/7-KABUL-SEYMA-TAS-SENER-SENTURK-SIRAZ.pdf
  44. Turkish Education Association. (2024). “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli” ortak metni ve taslak öğretim programlarına ilişkin değerlendirmeler. https://tedmem.org/storage/writes/May2024/jRig4W4mjT6skSOcRARS.pdf
  45. UNESCO. (2017). Education for sustainable development goals: Learning objectives. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000247444
  46. UNESCO. (2018). UNESCO ICT competency framework for teachers (Version 3). UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000265721
  47. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, & E. Souberman, Eds.). Harvard University Press. https://doi.org/10.2307/j.ctvjf9vz4
  48. Wang, Y., Lavonen, J., & Tirri, K. (2018). Aims for learning 21st century competencies in national primary science curricula in China and Finland. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(5), 2081-2095. https://doi.org/10.29333/ejmste/86363
  49. Watts, S., & Stenner, P. (2012). Doing Q methodological research: Theory, method and interpretation. SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781446251911
  50. Yalçın, S. (2018). 21. yüzyıl becerileri ve bu becerilerin ölçülmesinde kullanılan araçlar ve yaklaşımlar. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences, 51(1), 183-201. https://doi.org/10.30964/auebfd.405860

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Kart, M., Türksoy, E., & Bişkiner, G. (2026). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli fen bilimleri öğretim programının 21. yüzyıl becerileri açısından Q metodolojisiyle incelenmesi. Eğitim Ve Bilim, 51(227), 685-708. https://doi.org/10.15390/ES.2025.2622