Öz

2024 yılının Haziran ayında, Salamanca Bildirisi ve Özel Eğitimde Eylem Çerçevesi (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization [UNESCO], 1994) 30. yıldönümünü kutlamıştır. Salamanca Bildirisi, bütünleştirmenin yaygınlaşmasında temel bir dayanak olmuş ve birçok ülkenin eğitim sistemini etkilemiştir. Bildiriyi imzalayan ülkeler, farklılıkları kapsayıcı eğitim ortamları oluşturmak için politika ve uygulamalarında çeşitli düzenlemeler yapmış olsalar da bu düzenlemeler her ülkede aynı hız ve yoğunlukta gerçekleşmemiştir. Bu çalışmada, 1994’ten günümüze, Salamanca Bildirisini imzalayan ülkelerden ikisi olan Türkiye ve Macaristan’ın eğitim sistemlerinde neler yaşandığı ele alınmıştır. Kültürel, tarihsel ve siyasal açıdan farklı arka planlara sahip bu iki ülkenin eğitim sistemlerinin karşılaştırılmasının, bütünleştirme uygulamalarının mevcut durumuna ilişkin değerlendirmelere katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Bütünleştirme, Kaynaştırma, Salamanca Bildirisi, Eğitim sistemi, Karşılaştırmalı eğitim

Kaynakça

  1. Ahmetoğlu, E., Burak, Y., & Acar, İ. H. (2019). Otizmli öğrencilerin katıldıkları başarılı kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamalarına ilişkin öğretmenlerin algıları. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 501-514. https://doi.org/10.32709/akusosbil.465601
  2. Ainscow, M. (2014). From special education to effective schools for all: Widening the agenda. In L. Florian (Ed.), The SAGE handbook of special education: Two volume set (pp. 171-185). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781446282236
  3. Ainscow, M., Slee, R., & Best, M. (2019). The Salamanca Statement: 25 years on. International Journal of Inclusive Education, 23(7-8), 671-676. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622800
  4. Akdemir, B., Çapar, E., & Bayrakdar, M. (2022). İlkokul öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamasına ilişkin tutumları ve yeterlilik algıları: Bir karma yöntem araştırması. Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 1036-1056. https://doi.org/10.24315/tred.953616
  5. Akkaya, S., & Güçlü, M. (2018). Okul öncesi eğitim dönemi kaynaştırma eğitimi sürecinde yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine yönelik çalışmaların incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(61), 628-634. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2954
  6. Aktan, O. (2021). Teachers' opinions towards inclusive education interventions in Turkey. Anatolian Journal of Education, 6(1), 29-50. https://doi.org/10.29333/aje.2021.613a
  7. Avar, Y. (2024). Macaristan’ın AB üyelik sürecinin Avrupa Birliği Komisyonu ile ırkçılığa ve hoşgörüsüzlüğe karşı Avrupa Komisyonu raporlarından incelenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 66-95. https://doi.org/10.61904/sbe.1388749
  8. Bakkaloğlu, H., Yılmaz, B., Altun Könez, N., & Yalçın, G. (2018). Türkiye’de okul öncesi kaynaştırma konusunda yapılan araştırmalar bize neler söylüyor?. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 119-150. https://doi.org/10.17679/inuefd.302031
  9. Barkó, G. Á. (2021). „Puha” és „kemény” diktatúra - a Kádár-korszak szakaszai és a győri bencés gimnázium diáksága az 1970-es években. Polgári Szemle, 17(1-3), 295-312. https://doi.org/10.24307/psz.2021.0721
  10. Batu, E. S. (2000). Kaynaştırma, destek hizmetler ve kaynaştırmaya hazırlık etkinlikleri. Özel Eğitim Dergisi, 2(4), 35-45. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000050
  11. Batu, E. S., Cüre, G., Nar, S., Gövercin, D., & Keskin, M. (2018). Türkiye'de ilkokul ve ortaokullarda yapılan kaynaştırma araştırmalarının gözden geçirilmesi (2006-2016). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 19(3), 577-614. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.336925
  12. Bayraklı, H. (2024). A systematic review on Syrian refugee children with disabilities in Türkiye. European Journal of Special Needs Education, 39(4), 597-611. https://doi.org/10.1080/08856257.2023.2263716
  13. Buldu, E., Özer, A., & Çalışkan, G. (2021). Türkiye’de okul öncesinde kaynaştırma eğitimine ilişkin paydaş görüşlerinin incelenmesi: Bir derleme çalışması. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 5(2), 649-673. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202152343
  14. Cerna, L., Mezzanotte, C., Rutigliano, A., Brussino, O., Santiago, P., Borgonovi, F., & Guthrie, C. (2021). Promoting inclusive education for diverse societies: A conceptual framework (Working Paper 260). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/94ab68c6-en
  15. Csehi, R. (2020). Hungary and the European Union. In W. R. Thompson (Ed.), Oxford research encyclopedia of politics. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780190228637.013.1110
  16. Csepeli, G. (2003). A szervezkedő ember: A szervezeti élet szociálpszichológiája. Kossuth Kiadó.
  17. Csepeli, G., Örkény, A., & Zsigó, F. T. (2020). Közép-Európai fővárosok mentális térképei: Attitüdök, értékek, identitások. In A. Gergely, Á. Kapitány, G. Kapitány, É. Kovács, & V. Paksi (Eds.), Kultúra, közösség ve társadalom: Tanulmánylar Tibori Timea tiszteletére (pp. 56-74). Társadalomtudományi Kutatóközpont, Magyar Szociológiai Társaság.
  18. Çakıcı, A. (2020). Otizm spektrum bozukluğu olan çocukların kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim sorunlarına genel bir bakış. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 37(2), 81-106.
  19. Çalışoğlu, M., & Tanışır, S. N. (2018). İlkokullarda kaynaştırma eğitimine ilişkin paydaş görüşlerinin incelenmesi. Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 21-45. https://doi.org/10.31463/aicusbed.465860Çetinkaya, Ş. (2019). Türkiye’nin AB üyelik süreci ve gümrük birliği. Journal of Institute of Economic Development and Social Researches, 5(17), 112-121.Çulhaoğlu, Ö. & Söğüt, D. A. (2021). Students with autism spectrum conditions in inclusive educational settings: Barriers and solutions. Ihlara Journal of Educational Research, 6(2), 235-250. https://doi.org/10.47479/ihead.935440
  20. D’Alessio, S., & Watkins, A. (2009). International comparisons of inclusive policy and practice: Are we talking about the same thing?. Research in Comparative and International Education, 4(3), 233-249. http://doi.org/10.2304/rcie.2009.4.3.233
  21. Değirmenci-Kurt, A., & Tomul, E. (2020). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(7), 144-154.
  22. Deregözü, M. (2020). Türkiye-Macaristan ilişkileri. SETA Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı. https://www.setav.org/rapor-turkiye-macaristan-iliskileri
  23. Donáth, P. (2008). Oktatáspolitika és tanítóképzés Magyarországon - 1945-1960. Trezor Kiadó.
  24. Engelliler Hakkında Kanun. (2005, 1 July). Resmî Gazete (Sayı: 258868). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.5378-20130425.pdf
  25. Erdei, N. (2020). Potentials and results in the institutional management of SEN pupils [Doctoral dissertation, University of Debrecen].
  26. Falus, I., & Szűcs, I. (2023). Didaktika - Elméleti alapok a tanítás tanulásához. Akadémiai Kiadó.
  27. Fehérvári, A., & Varga, A. (2023). Resilience and inclusion: Evaluation of an educational support programme. Educational Studies, 49(1), 147-165. https://doi.org/10.1080/03055698.2020.1835614
  28. Fejes, J. B., & Szűcs, N. (2018). Az oktatási integráció ügye a 2010-es évek végén. In J. B. Fejes & N. Szűcs (Eds.), Én vétkem: Helyzetkép az oktatási szegregációról (pp. 11-30). Motiváció Oktatási Egyesület.
  29. Flecha, R., & Soler, M. (2013). Turning difficulties into possibilities: Engaging Roma families and students in school through dialogic learning. Cambridge Journal of Education, 43(4), 451-465. https://doi.org/10.1080/0305764X.2013.819068
  30. Florian, L. (2008). Inclusion: Special or inclusive education: Future trends. British Journal of Special Education, 35(4), 202-208. https://doi.org/10.1111/j.1467-8578.2008.00402.x
  31. Florian, L. (2019). On the necessary co-existence of special and inclusive education. International Journal of Inclusive Education, 23(7-8), 691-704. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622801
  32. Forray, R. K., & Kozma, T. (2022). Romológia. Kutatástól az oktatásig. Gondolat Kiadó.
  33. Francisco, M. P. B., Hartman, M., & Wang, Y. (2020). Inclusion and special education. Education Sciences, 10(9), 238. https://doi.org/10.3390/educsci10090238
  34. Geçici Koruma Yönetmeliği. (2014, 22 October). Resmî Gazete (Sayı: 29153). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/21.5.20146883.pdf
  35. Gezer, M. S., & Aksoy, V. (2019). Perceptions of Turkish preschool teachers’ about their roles within the context of inclusive education. International Journal of Early Childhood Special Education, 11(1), 31-42. https://doi.org/10.20489/intjecse.583541
  36. Gök, R., & Dokumacı, A. H. (2021). Branş öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamaları sürecine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Asya Studies-Academic Social Studies, 5(16), 15-22. https://doi.org/10.31455/asya.946152
  37. Güner, N., Kocaoğlu, A., ve Söğüt, D. A. (2024) Suriyeli göçmen çocukların genel ve özel eğitim ortamlarında eğitimi. Eğiten Kitap
  38. Güner Yıldız, N., Köse, H., & Akın, E. (2022). Classroom management: Significance in inclusive education, current problems and proposed solutions. Ankara University Faculty of Educational Sciences Journal of Special Education, 23(3), 699-720. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.856085
  39. Gürgür, H., & Hasanoğlu Yazçayır, G. (2019). Synthesis of graduate education theses focused on teachers' views on inclusive education in Turkey: A meta-ethnographic study. Journal of Qualitative Research in Education, 7(2), 845-872. http://doi.org/10.14689/issn.2148-2624.1.7c.2s.16m
  40. Hunt, P. F. (2011). Salamanca Statement and IDEA 2004: Possibilities of practice for inclusive education. International Journal of Inclusive Education, 15(4), 461-476. https://doi.org/10.1080/13603110903131713
  41. Idol, L. (1997). Key questions related to building collaborative and inclusive schools. Journal of Learning Disabilities, 30(4), 384-394. https://doi.org/10.1177/002221949703000405
  42. Kargın, T. & Baydık, B. (2002). Kaynaştırma ortamındaki işiten öğrencilerin işitme engelli akranlarına yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 3(2) 27-39. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000064
  43. Kauliņa, A., Voita, D., Trubina, I., & Voits, T. (2016). Children with special educational needs and their inclusion in the educational system: Pedagogical and psychological aspects. Signum Temporis, 8(1), 37-42. http://doi.org/10.1515/sigtem-2016-0015
  44. Kende, A. (2004). Együtt vagy külön? A szegregált iskolarendszer és a speciális oktatási szükségletek. Iskolakultúra, 14(1), 3-13.
  45. Kerülő, J. (2008). Az integráció és a szegregáció kérdése egy iskolabezárás kapcsán. Új Pedagógiai Szemle, 58(2), 12-29.
  46. Keser, F., & Düzkantar, A. (2019). Bir alanyazın taraması: Öğretmen yeterliliklerinin bütünleştirme uygulamaları açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(65), 841-849. http://doi.org/10.17719/jisr.2019.3496
  47. Kilinc, S. (2019). ‘Who will fit in with whom?’ Inclusive education struggles for students with dis/abilities. International Journal of Inclusive Education, 23(12), 1296-1314. https://doi.org/10.1080/13603116.2018.1447612
  48. Killoran, I., Woronko, D., & Zaretsky, H. (2014). Exploring preservice teachers' attitudes towards inclusion. International Journal of Inclusive Education, 18(4), 427-442. https://doi.org/10.1080/13603116.2013.784367
  49. Kocaoğlu, A., & Güner, N. (2024). Suriyeli göçmen çocukların Türk eğitim sistemi içindeki durumları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 626-640. https://doi.org/10.17860/mersinefd.1605877
  50. Kocaoğlu, A., Acartürk, H. T., İskenderoğlu, A., & Çelenk, H. B. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin kaynaştırma/bütünleştirme uygulamalarına ilişkin görüş ve önerileri. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(1), 47-69. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1166194
  51. Koç, H., & Gürgür, H. (2021). Kaynaştırma sınıf öğretmenlerinin uygulamalarında farklılaştırılmış öğretime ilişkin izlerin incelenmesi. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 138-148.Kókayné, L. M. (1999). Befogadó osztály a Gyermekek Házában. In Z. Kereszty (Ed.), Mindenki iskolája (pp. 269-282). IFA-BTF-OM.
  52. Kozma, T. (2016). A pillanat - Esszé az oktatáskutatásról. Új Mandátum Kiadó.
  53. Hungarian Central Statistical Office. (2023). Education data 2022-2023: Preliminary data. https://www.ksh.hu/s/kiadvanyok/oktatasi-adatok-2022-2023-elozetes-adatok/index.html
  54. Langerné, B. J. (2021). Tanulási célú migráció és ingázás motívumainak vizsgálata az osztrák-magyar határ menti régióban. In P. Maisch, N. Márhoffer, Z. Molnár-Kovács, N. Szekeres, & K. Szücs-Rusznak (Eds.), Iskola a társadalmi térben és időben VII (pp. 108-129). PTE BTK.
  55. Lukács, P. (2023). Mi változott és mi nem a pedagógushiány újratermelésében?. Educatio, 32(1), 41-54. https://doi.org/10.1556/2063.32.2023.1.3
  56. Magnússon, G. (2019). An amalgam of ideals-images of inclusion in the Salamanca Statement. International Journal of Inclusive Education, 23(7-8), 677-690. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622805
  57. Majoko, T. (2013). Challenges in school guidance and counselling (SGC) services provisions for children with disabilities in Zimbabwean inclusive primary schools [Doctoral dissertation, University of South Africa].
  58. Meijer, C. J. W., & Watkins, A. (2019). Financing special needs and inclusive education-from Salamanca to the present. International Journal of Inclusive Education, 23(7-8), 705-721. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1623330
  59. Migliarini, V., Stinson, C., & D’Alessio, S. (2019). ‘SENitizing’ migrant children in inclusive settings: Exploring the impact of the Salamanca Statement thinking in Italy and the United States. International Journal of Inclusive Education, 23(7-8), 754-767. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1622804
  60. Ministry of National Education. (2013). Birlikte başarırız bütünleştirme kapsamında eğitim uygulamaları öğretmen kılavuz kitabı. https://orgm.meb.gov.tr/kitaplar/Butunlestirme_Kapsaminda_Egitim_Uygulamalari_Ogretmen_Kilavuz_Kitabi.pdf
  61. Ministry of National Education. (2017). Kaynaştırma/Bütünleştirme Yoluyla Eğitim Uygulamaları Genelgesi. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_09/21112929_kaynastirma_genelge.pdf
  62. Ministry of National Education. (2022). Kaynaştırma/bütünleştirme yoluyla eğitim uygulamalari ulusal eylem planı. https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_05/12081236_Ulusal_Eylem_PlanY_MayYs_2023.pdf
  63. Ministry of National Education. (2025). Resmî istatistikler. https://sgb.meb.gov.tr/www/resmi-istatistikler/icerik/64
  64. Mrázik, J. (2017). Migráció és oktatá. Educatio, 26(3), 365-376. https://doi.org/10.1556/2063.26.2017.3.4
  65. Mrázik, J. (2021). Kiürülnek az iskolák! Átrendeződés a köznevelésben - egy kutatás folytatása öt év múltán. In R. Kattein-Pornói, J. Mrázik, & M. Pogátsnik (Eds.), Tanuló társadalom: Oktatáskutatás járvány idején (pp. 228-240). Debreceni Egyetemi Kiadó, Magyar Nevelés- és Oktatáskutatók Egyesülete (HERA).
  66. Németh, A., & Pukánszky, B. (2004). A pedagógia problématörténete. Gondolat Kiadó.
  67. Özel Eğitim Hakkında Kanun Hükmünde Kararname. (1997, 6 June). Resmî Gazete (Sayı: 23011) https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/4.5.573.pdf
  68. Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (2006, 7 July). Resmî Gazete (Sayı: 30471) https://orgm.meb.gov.tr/alt_sayfalar/mevzuat/Ozel_Egitim_Hizmetleri_Yonetmeligi_son.pdf
  69. Papp, G. (2011). Különleges gondozáshoz való jog érvényesülése középfokon. In G. Papp (Ed.), Középiskolás fokon?! Sajátos nevelési igényű tanulók együttnevelése a középiskolában (pp. 9-22). ELTE Eötvös Kiadó.
  70. Papp, G., & Perlusz, A. (2012). ‘...mindenképpen figyelni kell a folyamatokat és reagálni kell...’ Kooperáció és konkurenciafolyamatok a sajátos nevelési igényű tanulókat ellátó intézményekben. In P. Zászkaliczky (Ed.), A társadalmi és iskolai integráció feltételrendszere és korlátai (pp. 179-200). Eötvös Loránd Tudományegyetem.
  71. Pirisi, I., & Pesti, G. (1996). Differenciált tanulásszervezés - differenciált képességfejlesztés. In F. Gereben & Z. Kereszty (Eds.), Különböznek (pp. 237-253). BTF.
  72. Prince, E. J., & Hadwin, J. A. (2013). The role of a sense of school belonging in understanding the effectiveness of inclusion of children with special educational needs. International Journal of Inclusive Education, 17(3), 238-262. https://doi.org/10.1080/13603116.2012.676081
  73. Qvortrup, A., & Qvortrup, L. (2018). Inclusion: Dimensions of inclusion in education. International Journal of Inclusive Education, 22(7), 803-817. https://doi.org/10.1080/13603116.2017.1412506
  74. Radó, P. (2018). A közoktatás szelektivitása mint a roma szegregáció általános kontextusa. In J. B. Fejes & N. Szűcs (Eds.), Én vétkem: Helyzetkép az oktatási szegregációról (pp. 31-57). Motiváció Oktatási Egyesület.
  75. Réthy, E. (2002). A speciális szükségletű gyermekek nevelése, oktatása Európában: Az integráció és inklúzió elméleti és gyakorlati kérdései. Magyar Pedagógia, 102(3), 281-300.
  76. Sáska, G. (2016). A szocialista neveléstudomány rekrutációja 1952-1962 között. In P. Tóth & H. Ildikó (Eds.), Új kutatások a neveléstudományokban 2015: Pedagógusok, tanulók, iskolák: az értékformálás, az értékközvetítés és az értékteremtés világa (pp. 255-262). ELTE Eötvös Kiadó.
  77. Sucuoğlu, B. (2004). Türkiye’de kaynaştırma uygulamaları: Yayınlar/araştırmalar (1980-2005). Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 15-23. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000083
  78. Sucuoğlu, B., & Kargın, T. (2008). İlköğretimde kaynaştırma uygulamaları: Yaklaşımlar, yöntemler, teknikler. Morpa Kültür Yayınları.
  79. Trembulyák, M., & Szabóné-Pongrácz, P. (2023). “Külön? Együtt? Merre tovább?”. In K. Mező & F. Mező (Eds.), VIII. Különleges Bánásmód Nemzetközi Interdiszciplináris Konferencia (pp. 147-156). Debreceni Egyetem. https://doi.org/10.18458/KB.2023.4.147
  80. UNESCO. (1994). World Conference on Special Needs Education: Access and Quality; Final report. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000110753
  81. UNESCO. (2018). Global Education Meeting, Brussels Declaration. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000366394
  82. Varga, A. (2015). Az inklúzió szemlélete és gyakorlata. Pécsi Tudományegyetem Bölcsészettudományi Kar, Neveléstudományi Intézet, Romológia és Nevelésszociológia Tanszék, Wlislocki Henrik Szakkollégium.
  83. Vida, G. (2019). Kategóriák fogságában - Hazai SNI integráció hatásvizsgálat a pedagógus attitűd és a tanulói teljesítmény tükrében [Doctoral Dissertation, University of Pécs, Hungary]. Pécsi Tudományegyetem BTK TTK.
  84. Vislie, L. (2003). From integration to inclusion: Focusing global trends and changes in the Western European societies. European Journal of Special Needs Education, 18(1), 17-35. https://doi.org/10.1080/0885625082000042294
  85. Watkins, A. (2007). Assessment in inclusive settings: Key issues for policy and practice. European Agency for Development in Special Needs Education.
  86. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu. (2013, 4 April). Resmî Gazete (Sayı: 28615). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/04/20130411-2.htm
  87. Yazıcıoğlu, T. (2018). Kaynaştırma uygulamalarının tarihsel süreci ve Türkiye’de uygulanan kaynaştırma modelleri. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 8(1), 92-110. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.420028
  88. Yıldırım, H. H., & Kılıç, Y. (2024). Kaynaştırma/bütünleştirme uygulamaları yapılan ilkokul sınıflarındaki özel gereksinimli öğrencilerin problem davranışlarına müdahalede iş birliğine yönelik öğretmen görüşleri. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 66-76. https://doi.org/10.33206/mjss.1279220

Nasıl atıf yapılır

Güner, N., Vida, G., Sağlam Ak, A., Kurt, A., & Kocaoğlu, A. (2026). Salamanca Bildirisi’nden günümüze Türkiye ve Macaristan’da bütünleştirme: politikalar ve istatistikler. Eğitim Ve Bilim, 51(227), 731-744. https://doi.org/10.15390/ES.2026.2551