Öz

Bu çalışmada Türkiye genelinde ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarının cinsiyet, sınıf düzeyi ve bölgeler açısından nasıl farklılaştığının ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye’deki devlet okullarında öğrenim gören ortaokul öğrencileri oluşturmaktadır. Örneklemi ise Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırmasına göre 12 bölgeyi temsil edecek şekilde, 24 il ve 104 okuldan seçilen 26.962 öğrenci oluşturmaktadır. Ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarının ölçülmesinde Gençtanırım Kurt ve diğerleri (2023) tarafından geliştirilen Ortaokul Öğrencileri İçin Okula Uyum Ölçeği kullanılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin cinsiyet, sınıf düzeyi ve yaşadıkları bölgeler dikkate alınarak yapılan karşılaştırmalarda faktöriyel ANOVA uygulanmıştır. Verilerin analizi Jamovi istatistik paket programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarında, ortaokul öğrencilerinin okula uyum toplam puanları ile okula uyumun alt boyutları olan akademik, sosyal ve davranışsal uyum puanlarının cinsiyet, sınıf düzeyi ve istatistiki bölgelere göre anlamlı fark gösterdiği ortaya konulmuştur. Buna göre, akademik uyum boyutu açısından en yüksek ortalamanın Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde; en düşük ortalamanın ise Doğu Marmara Bölgesinde olduğu; sosyal uyum boyutunda en yüksek ortalamanın Batı Karadeniz Bölgesinde; en düşük ortalamanın Orta Anadolu Bölgesinde olduğu; davranışsal uyum boyutundan en yüksek ortalamanın Batı Anadolu Bölgesinde en düşük ortalamanın ise İstanbul Bölgesinde olduğu belirlenmiştir. Okula uyum toplam puanları açısından bölgelere göre anlamlı bir fark olup olmadığı incelendiğinde ise en yüksek ortalamanın Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde, en düşük ortalamanın ise Batı Marmara Bölgesinde olduğu görülmektedir. Bu farklılıkların azaltılması için, özellikle düşük uyum gösteren bölgelerde öğrencilere yönelik psikososyal destek programlarının yaygınlaştırılması ve öğretmenlerin, öğrencilere yönelik duyarlı ve kapsayıcı eğitim stratejileri geliştirmeleri için eğitim süreçlerinin güçlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Okula uyum, Ortaokul öğrencileri, Uyum haritası, İSBB, Cinsiyet, Bölgesel farklılık

Kaynakça

  1. Adeyemo, D. A. (2005). Parental involvement, interest in schooling and school environment as predictors of academic self-efficacy among fresh secondary school students in Oyo state, Nigeria. Electronic Journal of Research in Educational Psychology, 3(1), 163-180. https://eric.ed.gov/?id=EJ846201
  2. Akos, P., & Galassi, J. P. (2004). Gender and race as variables in psychosocial adjustment to middle and high school. The Journal of Educational Research, 98(2), 102-108. https://doi.org/10.3200/JOER.98.2.102-108
  3. Arabacıoğlu, B., & Bağçeli Kahraman, P. (2021). Okul öncesi dönem çocuklarının okula uyum düzeyleri ve ebeveyn tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(1), 175-192. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsadergisi/issue/61177/671760
  4. Aslan, G., & Küçüker, E. (2022). Meslek lisesi öğrencilerinin okula uyum düzeyleri: Öğrenci ve okul düzeyine ilişkin bazı değişkenlerin aşamalı doğrusal modelleme (HLM) ile analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 56(56), 158-181. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1049891
  5. Atalay, S. (1995). Hem merkezi hem de yerel yönetim odaklı bir eğitîm sistemi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 2(2), 211-219. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10393/127170
  6. Avcı, D. (2019). Üniversiteye yeni başlayan öğrencilere yönelik geliştirilen üniversite uyum programının etkililiği (Thesis No. 600444) [Doctoral dissertation, Hacettepe University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  7. Aydoğdu, F., & Gürsoy, F. (2019). Ortaokulların altıncı ve yedinci sınıfında öğrenim gören çocukların sosyal uyum düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 8(2), 119-128. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ausbid/issue/50617/583782
  8. Baker, R. W., & Siryk, B. (1984). Measuring adjustment to college. Journal of Counseling Psychology, 31(2), 179-189. https://doi.org/10.1037/0022-0167.31.2.179
  9. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274.
  10. Becker, R. A., Wilks, A. R., Brownrigg, R., Minka, T. P., & Deckmyn, A. (2018). Maps: Draw geographical maps (Version 3.4.3.) [R package]. The Comprehensive R Archive Network. https://cran.r-project.org/package=maps
  11. Bentler, P. M. (1990). Comparative fit indexes in structural models. Psychological Bulletin, 107(2), 238-246. https://doi.org/10.1037/0033-2909.107.2.238
  12. Birch, S. H., & Ladd, G. W. (1997). The teacher-child relationship and children’s early school adjustment. Journal of School Psychology, 35(1), 61-79. https://doi.org/10.1016/S0022-4405(96)00029-5
  13. Bohnert, A. M., Wargo Aikins, J., & Arola, N. T. (2013). Regrouping: Organized activity involvement and social adjustment across the transition to high school. New Directions for Child and Adolescent Development, 2013(140), 57-75. https://doi.org/10.1002/cad.20037
  14. Brass, N. McKellar, S. E. North, E. A., & Ryan, A. M. (2019). Early adolescents’ adjustment at school: A fresh look at grade and gender differences. The Journal of Early Adolescence, 39(5), 689-716. https://doi.org/10.1177/0272431618791291
  15. Brown, J. D., & Smith, L. K. (2018). Middle school students' adjustment: A comparative study across different grades. Journal of Educational Psychology, 110(3), 452-466. https://doi.org/10.1037/edu0000234
  16. Caldarella, P., Shatzer, R. H., Gray, K. M., Young, K. R., & Young, E. L. (2011). The effects of school-wide positive behavior support on middle school climate and student outcomes. RMLE Online, 35(4), 1-14. https://doi.org/10.1080/19404476.2011.11462087
  17. Craighead, W. E., & Nemeroff, C. B. (2001). The Corsini encyclopedia of psychology and behavioral science. Wiley.
  18. Crick, N. R., & Zahn-Waxler, C. (2003). The development of psychopathology in females and males: Current progress and future challenges. Development and Psychopathology, 15(3), 719-742. https://doi.org/10.1017/S095457940300035X
  19. Curran, P. J., West, S. G., & Finch, J. F. (1996). The Robustness of test statistics to non-normality and specification error in confirmatory factor analysis. Psychological Methods, 1(1), 16-29. https://doi.org/10.1037/1082-989X.1.1.16
  20. Çelik, H. R. (2021). 5-6 yaş çocuklarının okula uyum ile öğrenme davranışları ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi (Thesis No. 679727) [Master’s thesis, Pamukkale University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  21. Çelikel Yiğiter, S. (2019). İstatistiki bölge birimleri sınıflaması düzey 2 bölgelerinde iş kazalarının değerlendirilmesi. İSG Akademik, 1(1), 1-11. https://dergipark.org.tr/tr/pub/isgakademik/issue/51374/654458
  22. Darling, N., Caldwell, L. L., & Smith, R. (2005). Participation in school-based extracurricular activities and adolescent adjustment. Journal of Leisure Research, 37(1), 51-76. https://doi.org/10.1080/00222216.2005.11950040
  23. Da Wan, C. D., Sirat, M., & Abdul Razak, D. (2018, September). Education in Malaysia: Towards a developed nation (Working Paper No. 2018-4). ISEAS - Yusof Ishak Institute. https://www.iseas.edu.sg/wp-content/uploads/pdfs/ISEASEWP2018-4Wan.pdf
  24. Dawes, M. (2017). Early adolescents’ social goals and school adjustment. Social Psychology of Education, 20(2), 299-328. https://doi.org/10.1007/s11218-017-9380-3
  25. Dawes, M., Sterrett, B. I., Norwalk, K. E., Farmer, T. W., & Hamm, J. V. (2021). Teachers' perceptions of middle schoolers' social concerns: Strategies and barriers to supporting students' social success. Social Psychology of Education, 24(2), 465-488. https://doi.org/10.1007/s11218-021-09622-1
  26. DeAngelis, K. J., & Presley, J. B. (2011). Teacher qualifications and school climate: Examining their interrelationship for school improvement. Leadership and Policy in Schools, 10(1), 84-120. https://doi.org/10.1080/15700761003660642
  27. Demirkalp Kaya, G. (2022). Ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarının incelenmesi (Thesis No. 686929) [Master’s thesis, Ahi Evran University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  28. Demirtaş Zorbaz, S. (2016). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin okula uyumu: Bir model testi (Thesis No. 454931) [Doctoral dissertation, Ankara University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  29. Demirtaş-Zorbaz, S., & Ergene, T. (2019). School adjustment of first-grade primary school students: Effects of family involvement, externalizing behavior, teacher and peer relations. Children and Youth Services Review, (101), 307-316. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2019.04.019
  30. Demo, D. H., & Savin-Williams, R. C. (1983). Early adolescent self-esteem as a function of social class: Rosenberg and Pearlin revisited. American Journal of Sociology, 88(4), 763-774. https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/227732
  31. Durnalı, M., Filiz, B., & Aydın, E. (2018). Okula Uyum Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması. Sakarya University Journal of Education, 8(3), 115-127. https://doi.org/10.19126/suje.357548
  32. Eccles, J. S., & Wigfield, A. (2002). Motivational beliefs, values, and goals. Annual Review of Psychology, 53(1), 109-132. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.53.100901.135153
  33. Eccles, J. S., Midgley, C., Wigfield, A., Buchanan, C. M., Reuman, D., Flanagan, C., & MacIver, D. (1993). The impact of stage-environment fit on young adolescents' experiences in schools and in families. American Psychologist, 48(2), 90-101. https://doi.org/10.1037/0003-066X.48.2.90
  34. Elias, M. J., & Haynes, N. M. (2008). Social competence, social support, and academic achievement in minority, low-income, urban elementary school children. School Psychology Quarterly, 23(4), 474-495. https://doi.org/10.1037/1045-3830.23.4.474
  35. Engels, R. C. M. E., Finkenauer, C., Meeus, W., & Deković, M. (2001). Parental attachment and adolescents’ emotional adjustment: The associations with social skills and relational competence. Journal of Counseling Psychology, 48(4), 428-439. https://doi.org/10.1037/0022-0167.48.4.428
  36. Ensar, F., & Keskin, U. (2014). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin okula uyumları üzerine bir inceleme. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 10(2), 459-477. https://doi.org/10.17244/eku.08678
  37. Erten, H. (2012). Okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş çocuklarının sosyal beceri, akran ilişkileri ve okula uyum düzeyleri arasındaki ilişkilerin izlenmesi (Thesis No. 322435) [Master’s thesis, Pamukkale University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  38. Erten Sarıkaya, H. (2020). Okul öncesi öğretmenleri iletişim becerileri psikoeğitim programının öğretmenlerin iletişim becerileri ile 5 yaş çocuklarının sosyal duygusal uyum düzeyleri ve prososyal davranışları üzerindeki etkisi (Thesis No. 655224) [Doctoral dissertation, Pamukkale University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  39. Erzen, E. (2018). Üniversiteye uyum: Ölçek geliştirilmesi ve uyumun kişilik özellikleri, sosyal destek, akademik öz-yeterlik açısından incelenmesi (Thesis No. 529286) [Doctoral dissertation, Eskişehir Osmangazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  40. Farmer, T. W., Estell, D. B., Bishop, J. L., O’Neal, K. K., & Cairns, B. D. (2003). Rejected bullies or popular leaders? The social relations of aggressive subtypes of rural African American early adolescents. Developmental Psychology, 39(6), 992-1004. https://doi.org/10.1037/0012-1649.39.6.992
  41. Farmer, T. W., Irvin, M. J., Thompson, J. H., Hutchins, B. C., & Leung, M. C. (2006). School adjustment and the academic success of rural African American early adolescents in the Deep. South. Journal of Research in Rural Education, 21(3), 1-14. https://eric.ed.gov/?id=EJ736020
  42. Field, A. (2017). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (North American ed.). Sage Publications.
  43. Fite, P., Frazer, A., DiPierro, M., & Abel, M. (2019). Youth perceptions of what is helpful during the middle school transition and correlates of transition difficulty. Children and Schools, 41(1), 55-62. https://doi.org/10.1093/cs/cdy029
  44. Furrer, C., & Skinner, E. (2003). Sense of relatedness as a factor in children's academic engagement and performance. Journal of Educational Psychology, 95(1), 148-162. https://doi.org/10.1037/0022-0663.95.1.148
  45. Gençtanırım Kurt, D. (2022). Effect of family, friends and school climate on school adjustment of middle school students. International Journal of Progressive Education, 18(2), 193-211. https://doi.org/10.29329/ijpe.2022.431.13
  46. Gençtanırım Kurt, D., Akın-Arıkan, Ç., Ulaş-Kılıç, Ö., & Kızıldağ-Şahin, S. (2023, November). Ortaokul öğrencileri için okula uyum ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Paper presentation]. 24. Uluslararası Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi, Ankara, Türkiye.
  47. Gökdeniz, Ş. (2008). İlköğretimde cinsel bilgiler eğitimi konusunda öğretmen ve veli görüşleri (Thesis No. 220963) [Master’s thesis, Uludağ University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  48. Göktaş, İ., & Gülay-Ogelman, H. (2019). Okul öncesi eğitimde öğretmen-çocuk ilişkisinin çocukların okula uyum düzeyleri üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi. International Anatolia Academic Online Journal Social Sciences Journal, 5(1), 30-42. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iaaoj/issue/41028/501139
  49. Grych, J. H., Jouriles, E. N., Swank, P. R., McDonald, R., & Norwood, W. D. (2000). Pattern of adjustment among children of battered women. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 68(1), 84-94. https://doi.org/10.1037/0022-006X.68.1.84
  50. Gülay, H. (2011). 5-6 yaş grubu çocuklarda okula uyum ve akran ilişkileri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(36), 1-10. https://dergipark.org.tr/tr/pub/esosder/issue/6150/82585
  51. Gülay, H., & Erten, H. (2011). Okul öncesi dönem çocuklarının akran kabullerinin okula uyum değişkenleri üzerindeki yordayıcı etkisi. E-International Journal of Educational Research, 1(2), 81-92. https://www.e-ijer.com/tr/pub/issue/8013/105256
  52. Güler, H. (2016). İlkokul 1. sınıfa başlayan öğrencilerin okula başlama yaşına göre okula uyumlarının ve okuma-yazma becerilerinin incelenmesi (Thesis No. 498094) [Master’s thesis, Giresun University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  53. Günaydın Balta, R. (2015). Öğrencilerin okula uyumunda okul yönetimi ve öğretmenlerin etkinlikleri (Thesis No. 410484) [Master's thesis, Yeditepe University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  54. Harter, S. (1999). The construction of the self: A developmental perspective (1st ed.). Guilford Press.
  55. Herrera-Añazco, P., Urrunaga-Pastor, D., Benites-Zapata, V. A., Bendezu-Quispe, G., Toro-Huamanchumo, C. J., & Hernandez, A. V. (2022). Gender differences in depressive and anxiety symptoms during the first stage of the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study in Latin America and the caribbean. Frontiers in Psychiatry, (13), 727034. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2022.727034
  56. Hu, L., & Bentler, P. (1999). Cutoff criteria for fit indices in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
  57. Hyde, J. S. (2014). Gender similarities and differences. Annual Review of Psychology, (65), 373-398. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010213-115057
  58. Ishimoto, Y., Yamane, T., Matsumoto, Y., Takizawa, Y., & Kobayashi, K. (2022). The impact of gender differences, school adjustment, social interactions, and social activities on emotional and behavioral reactions to the COVID-19 pandemic among Japanese school children. SSM - Mental Health, (2), 100077. https://doi.org/10.1016/j.ssmmh.2022.100077
  59. Jessor, R. (1998). New perspectives on adolescent risk behavior. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511571138
  60. Johnson, M. R., & Thompson, A. L. (2019). The impact of grade transition on school adjustment in early adolescents. Developmental Psychology, 55(5), 1021-1032. https://doi.org/10.1037/dev0000643.
  61. Juvonen, J., & Wentzel, K. R. (1996). Social motivation: Understanding children's school adjustment. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511571190
  62. Kar, H. M. (2022). Okul öncesi çocukların okula uyumlarının kaygı durumlarıyla ilişkisinin incelenmesi (Thesis No. 764617) [Master's thesis,, Fatih Sultan Mehmet Vakıf University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  63. Karakuş, İ., & Akay, C. (2020). Uluslararası öğrencilerin yükseköğretime uyum yeterlikleri ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 10(3), 504-515. https://doi.org/10.47935/ceded.836154
  64. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
  65. Kaynak, S. (2021). Ortaöğretim 9. sınıf öğrencilerinin okula uyum süreci: Bir karma yöntem araştırması (Thesis No. 704286) [Doctoral dissertation, Gazi University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  66. Kingery, J. N., Erdley, C. A., & Marshall, K. C. (2011). Peer acceptance and friendship as predictors of early adolescents' adjustment across the middle school transition. Merrill-Palmer Quarterly, 57(3), 215-243. https://doi.org/10.1353/mpq.2011.0012
  67. Koçberber, G., & Kazancık, L. B. (2010). İlköǧretim olanaklarındaki farklılıkların incelenmesinde yeni bir yaklaşım. Hacettepe Eğitim Dergisi, (38), 165-176.
  68. Kösem, M. A., & Yirci, R. (2023). Ortaokul öğrencilerinin okuldaki pozitif yaşantıları ile okuldan beklentilerinin incelenmesi. Scientific Educational Studies, 7(2), 105-133. https://doi.org/10.31798/ses.1372457
  69. Kurtuluş Çalışkan, G., & Canbulat, T. (2023). İlkokul 1. sınıf öğrencilerinin okula uyum ve okula hazırbulunuşluklarının değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 254-280. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1114797
  70. Lakhani, P. K., Jain, K., & Chandel, P. K. (2017). School adjustment, motivation and academic achievement among students. International Journal of Research in Social Sciences, 7(10), 333-348. https://www.semanticscholar.org/paper/School-adjustment%2C-motivation-and-academic-among-Lakhani-Jain/b2b342fcb1c242589fc0681370d4105c56442fcc
  71. Makas, A. (2020). Ergenlerde gelecek beklentileri ve okula uyum arasındaki ilişkinin incelenmesi (Thesis No. 630506) [Master's thesis, Sakarya University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  72. Makas, A., & Düşünceli, B. (2021). Ergenlerde gelecek beklentileri ve okula uyum ilişkisi. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 221-234. https://doi.org/10.33308/26674874.2021351264
  73. Martinez, P. R., & Garcia, S. A. (2020). Factors influencing school adjustment among middle school students: A longitudinal analysis. Child Development, 91(2), 530-546. https://doi.org/10.1111/cdev.13234
  74. McGill, R. K., Hughes, D., Alicea, S., & Way, N. (2012). Academic adjustment across middle school: The role of public regard and parenting. Developmental Psychology, 48(4), 1003-1018. https://doi.org/10.1037/a0026006
  75. Mihalec-Adkins, B., & Cooley, M. (2020). Examining individual-level academic risk and protective factors for foster youth: School engagement, behaviors, self‐esteem, and social skills. Child & Family Social Work, 25(2), 256-266. https://doi.org/10.1111/cfs.12681
  76. Ministry of Education. (2023). Millî Eğitim istatistikleri (örgün eğitim). https://sgb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2023_09/29151106_meb_istatistikleri_orgun_egitim_2022_2023.pdf
  77. Ministry of National Education. (2024, August 31). 2024-2025 eğitim öğretim yılı okula uyum eğitimlerine ilişkin kılavuzlar yayınlanmıştır. https://tegm.meb.gov.tr/www/2024-2025-egitim-ogretim-yili-okula-uyum-egitimlerine-iliskin-kilavuzlar-yayinlanmistir/icerik/1029
  78. National Middle School Association. (2003). This we believe: Successful schools for young adolescents. Author.
  79. Negru, O., & Băban, A. (2009). Positive development in school settings: School environment influences on perceived school adjustment in a Romanian adolescent sample. Cognitive, Creier, Comportament/Cognition, Brain, Behavior, 13(3), 253-267. https://www.proquest.com/openview/1a6cbab9bb5f2ec8d1fd60804c9af493/1?pq-origsite=gscholar&cbl=29487
  80. OECD. (2021). Youth not in employment, education or training (NEET). https://data.oecd.org/youthinac/youth-not-in-employment-education-or-training-neet.htm
  81. Oğuz Duran, N., & Kaya Memiş, A. (2017). An investigation of the relationship between students’ perceived school kindness and school attachment. Online Journal of Counseling & Education, 6(3), 1-13. https://avesis.uludag.edu.tr/yayin/f3c6c20d-640d-4c7c-a0dc-7d4ea8e1da76/an-investigation-of-the-relationship-between-students-perceived-school-kindness-and-school-attachment
  82. Öktem, D. (2023). Anne babaların evlilik çatışmaları ile ergen çocuklarının akran ilişkileri ve okula uyumları arasındaki ilişkinin i̇ncelenmesi (Thesis No. 824203) [Master's thesis, Fatih Sultan Mehmet Vakıf University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  83. Özaslan, Ö. Ü. H., & Baba-Öztürk, M. (2022). Çocukları ilkokula başlayan ebeveynlerin okula hazırbulunuşluk ve okula uyum süreci hakkındaki görüşleri. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 12(1), 213-237. https://doi.org/10.23863/kalem.2022.224
  84. Özbilen, F. M., Eranıl, A. K., & Özcan, M. (2018). Investigation of relationship between high school students’ level of school attachment and aggression. International Online Journal of Educational Sciences, 10(2), 98-117. https://doi.org/10.15345/iojes.2018.02.007
  85. Özer, A., Ergene, T., Zorbaz, S. D., Kurt, D. G., & Gençoğlu, C. (2022). İlkokul birinci sınıfa geçiş sırasında okula uyum etkinliklerinin katkısı: Ankara ili örneği. Eğitim ve Bilim, 47(210), 27-39. https://doi.org/10.15390/EB.2022.10397
  86. Park, H. Y., & Kang, S. H. (2011). The relationships of the perceived attachment, the school adjustment and the psychological well-being of middle school students. Journal of Fisheries and Marine Sciences Education, 23(1), 43-55. https://doi.org/10.25152/ser.2010.58.3.1
  87. Potter, J. R., & Yoon, K. L. (2023). Interpersonal factors, peer relationship stressors, and gender differences in adolescent depression. Current Psychiatry Reports, 25(11), 759-767. https://doi.org/10.1007/s11920-023-01465-1
  88. R Core Team (2023) R: A language and environment for statistical computing. R Foundation for Statistical Computing, Vienna. https://www.R-project.org/
  89. Reich, S. M., & Flanagan, K. D. (2010). The role of community context in the cross-cultural adjustment of Mexican immigrant mothers. Journal of Community Psychology, 38(2), 220-234. https://doi.org/10.1002/9780470479216.corpsy0824
  90. Rienties, B., Beausaert, S., Grohnert, T., Niemantsverdriet, S., & Kommers, P. (2012). Understanding academic performance of international students: The role of ethnicity, academic and social integration. Higher Education, 63(6), 685-700. https://doi.org/10.1007/s10734-011-9468-1
  91. Rockoff, J. E., & Lockwood, B. B. (2010). Stuck in the middle: Impacts of grade configuration in public schools. Journal of Public Economics, 94(11-12), 1051-1061. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2010.06.017
  92. Rose, A. J., & Rudolph, K. D. (2006). A review of sex differences in peer relationship processes: Potential trade-offs for the emotional and behavioral development of girls and boys. Psychological Bulletin, 132(1), 98-131. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.1.98
  93. Rusnila, R., Daharnis, D., & Syukur, Y. (2021). Analysis of student adjustment in dormitory based on type of school, cultural background and grade level. International Journal of Research in Counseling and Education, 5(1), 62-71. https://doi.org/10.24036/00417za0002
  94. Rydell Altermatt, E. (2011). Capitalizing on academic success: Students’ interactions with friends as predictors of school adjustment. The Journal of Early Adolescence, 31(1), 174-203. https://doi.org/10.1177/0272431610379
  95. Santos, C., Rybska, E., Klichowski, M., Jankowiak, B., Jaskulska, S., Domingues, N., Carvalho, D., Rocha, T., Paredes, H., Martins, P. A., & Teixeira da Rocha, J. B. (2023). Science education through project-based learning: A case study. Procedia Computer Science, (219), 1713-1720. https://doi.org/10.1016/j.procs.2023.01.465
  96. Savaşan, A., & Meriç, M. (2021). Hemşirelik fakültesi birinci sınıf öğrencilerinin üniversiteye uyum düzeylerinin incelenmesi. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 9(3), 969-980. https://doi.org/10.33715/inonusaglik.846020
  97. Saygılıgil, F. (2019). Toplumsal cinsiyet rolleri ve çocuklar üzerine bir değerlendirme. Mavi Kalem Derneği. https://www.mavikalem.org/wp-content/uploads/2019/05/booklet-tr.pdf
  98. Schwartz-Mette, R. A., & Smith, R. L. (2018). When does co-rumination facilitate depression contagion in adolescent friendships? Investigating intrapersonal and interpersonal factors. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 47(6), 912-924. https://doi.org/10.1080/15374416.2016.1197837
  99. Seidman, L. J., Biederman, J., Monuteaux, M. C., Doyle, A. E., & Faraone, S. V. (2001). Learning disabilities and executive dysfunction in boys with attention-deficit/hyperactivity disorder. Neuropsychology, 15(4), 544-556. https://doi.org/10.1037/0894-4105.15.4.544
  100. Serna, C., & Martínez, I. (2019). Parental involvement as a protective factor in school adjustment among retained and promoted secondary students. Sustainability, 11(24), 7080. https://doi.org/10.3390/su11247080
  101. Simons-Morton, B. G., Crump, A. D., Haynie, D. L., & Saylor, K. E. (1999). Student-school bonding and adolescent problem behavior. Health Education Research, 14(1), 99-107. https://doi.org/10.1093/her/14.1.99
  102. Singh, G., Sharma, S., Sharma, V., & Zaidi, S. Z. H. (2022). Academic stress and emotional adjustment: A gender-based post-COVID study. Annals of Neurosciences, 30(2), 100-108. https://doi.org/10.1177/09727531221132964
  103. Şebitçi Sarıbaş, M., & Gültekin Akduman, G. (2019). 5-6 yaş çocuklarının öz düzenleme becerilerinin incelenmesi. Turkish Studies-Educational Sciences, 14(4), 1717-1741. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.22955
  104. Şimşek, H., Kurt, D. G., & Kula, S. S. (2020). A School-based adjustment program based on ecological approach for immigrant students in primary schools living in Turkey. Ilkogretim Online, 19(4), 2551-2563. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2020.764622
  105. Taş, B. (2006). AB uyum sürecinde Türkiye için yeni bir bölge kavramı: İstatistiki bölge birimleri sınıflandırması (İBBS). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 185-197. https://acikerisim.aku.edu.tr/xmlui/handle/11630/3611
  106. Temel, N., & Sapsağlam, Ö. (2018). Gerçek yaşam temelli değerler eğitimi programının ilkokul 1. sınıf öğrencilerinin sosyal yeterlik ve okula uyum becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Turkish Studies, 13(4), 1015-1034. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13015
  107. Tomás, J. M., Gutiérrez, M., Pastor, A. M., & Sancho, P. (2020). Perceived social adaptation and adolescents’ subjective well-being. Child Indicators Research, 13(5), 1597–1617. https://doi.org/10.1007/s12187-020-09717-9
  108. Turkish Statistical Institute. (2005). İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflaması (İBBS). https://biruni.tuik.gov.tr/DIESS/SiniflamaSurumDetayAction.do?surumId=164&turId=7
  109. Ueno, K., & McWilliams, S. (2010). Gender-typed behaviors and school adjustment. Sex Roles: A Journal of Research, 63(7-8), 580-591. https://doi.org/10.1007/s11199-010-9839-6
  110. Usta, M. E., Uğur, A., Bağcı, B., & Çalık, E. (2021). Ortaokul öğrencilerinin okula uyumunun sokakta çalışma durumuna göre incelenmesi (Şanlıurfa ili örneği). Milli Eğitim Özel Eğitim ve Rehberlik Dergisi, 1(1), 292-318. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ozelegitimrehberlikdergisi/issue/65815/1031190
  111. Uyanık, Ö., Kızıltepe, G. İ., Yaşar, M. C., & Alisinanoğlu, F. (2015). Türkiye istatistikî bölge birimleri sınıflandırmasına göre okul öncesi öğretmen adaylarının mizah tarzları. Journal of Education Faculty, 17(2), 403-430. https://doi.org/10.17556/jef.09553
  112. Uz Baş, A. (2003). İlköğretim 4. ve 5. sınıflarda okuyan öğrencilerin sosyal becerileri ve okul uyumu ile depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Thesis No. 128158) [Doctoral dissertation, Dokuz Eylül University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  113. Ünsal, A., & Sülkü, S. N. (2020). Bölgeler arası gelişmişlik düzeylerinin belirlenmesi ve karşılaştırılması: Türkiye örneği. Bilig, (95), 177-209. https://doi.org/10.12995/bilig.9508
  114. Valka, S. (2015). Management of international students’ academic adjustment: Challenges and solutions. European Scientific Journal, (11), 161-168. http://eujournal.org/index.php/esj/article/view/5219
  115. Van Buuren, S., & Groothuis-Oudshoorn, K. (2011). Mice: Multivariate imputation by chained equations in R. Journal of Statistical Software, 45(3), 1-67. https://doi.org/10.18637/jss.v045.i03
  116. Vera Gil, S. (2024). The influence of gender on academic performance and psychological resilience, and the relationship between both: Understanding the differences through gender stereotypes. Trends in Psychology. https://doi.org/10.1007/s43076-024-00370-7
  117. Way, N., Reddy, R., & Rhodes, J. (2007). Students’ perceptions of school climate during the middle school years: Associations with trajectories of psychological and behavioral adjustment. American Journal of Community Psychology, 40(3), 194-213. https://doi.org/10.1007/s10464-007-9143-y
  118. Wentzel, K. R. (1993). Does being good make the grade? Social behavior and academic competence in middle school. Journal of Educational Psychology, 85(2), 357-364. https://doi.org/10.1037/0022-0663.85.2.357
  119. Wentzel, K. R., Battle, A., Russell, S. L., & Looney, L. B. (2010). Social supports from teachers and peers as predictors of academic and social motivation. Contemporary Educational Psychology, 35(3), 193-204. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2010.03.002
  120. Wigfield, A., Eccles, J. S., Schiefele, U., Roeser, R. W., & Davis-Kean, P. (2006). Development of achievement motivation. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology (3rd ed.). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9780470147658.chpsy0315
  121. Yalçın, V. (2016). Okul öncesi dönem çocuklarının okula uyum süreci ile ebeveynlerinin çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişki (Thesis 438268) [Master’s thesis, Anadolu University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  122. Yazıcı, H. (2018). Akran zorbalığı bağlamında psikolojik bulgular (Thesis No. 541503) [Master’s thesis, Üsküdar University]. Council of Higher Education National Thesis Center.
  123. Yoleri, S., & Tanış, H. M. (2014). İlkokul birinci sınıf öğrencilerinin okula uyum düzeylerini etkileyen değişkenlerin incelenmesi. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(2), 130-141. https://doi.org/10.14230/joiss82

Telif hakkı ve lisans

Telif Hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Atıf Lisansı (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

Ulaş Kılıç, Ö., Kızıldağ Şahin, S., Demirtaş Zorbaz, S., Akın Arıkan, Ç., Vapurlu Şimşek, S., Şentürk, H., Mirioğlu, Ö., Doğan, N., & Gençtanırım Kurt, D. (2026). Türkiye’de ortaokulların uyum haritası: ortaokul öğrencilerinin okula uyumlarının cinsiyet, sınıf ve bölgesel açıdan incelenmesi. Eğitim Ve Bilim, 51(227), 579-604. https://doi.org/10.15390/ES.2025.2522